Dữ liệu sinh học và chấn thương của vận động viên ảnh hưởng trực tiếp tới sự nghiệp của họ. Bài viết chỉ ra ranh giới sử dụng và quyền của vận động viên.
Trung tâm huấn luyện thể thao hiện đại thu thập khối lượng dữ liệu sinh học lớn: nhịp tim liên tục, chất lượng giấc ngủ, chỉ số phục hồi, kết quả xét nghiệm máu, hình ảnh chấn thương, dữ liệu vận động chi tiết. Đây là dữ liệu sức khỏe của những người mà sự nghiệp phụ thuộc vào chính tình trạng thể chất đó.
Vì sao dữ liệu này đặc biệt nhạy cảm
Với vận động viên, thông tin về chấn thương hoặc suy giảm thể lực có hậu quả trực tiếp: mất suất thi đấu, giảm giá trị chuyển nhượng, mất tài trợ, kết thúc sự nghiệp. Rò rỉ dữ liệu ở đây không phải phiền toái mà là thiệt hại nghề nghiệp.
Khoản 1 Điều 27 Luật 148/2025/QH15 quy định chủ quản dữ liệu phải chủ động thiết lập quy trình, biện pháp bảo vệ dữ liệu phù hợp với tính chất hoạt động và phương thức đáp ứng yêu cầu của chủ thể dữ liệu.
Chín nguyên tắc:
- Vận động viên là chủ thể dữ liệu — dữ liệu về cơ thể họ thuộc về họ;
- Thông báo rõ thu thập gì, dùng vào việc gì;
- Vận động viên xem được toàn bộ dữ liệu của mình;
- Phân quyền chặt — huấn luyện viên nhận thông tin ở mức phục vụ huấn luyện, không phải toàn bộ hồ sơ y tế;
- Dữ liệu y tế chi tiết do bộ phận y tế giữ;
- Không tiết lộ chấn thương cho báo chí, đối tác khi vận động viên chưa đồng ý;
- Không chia sẻ cho đội khác trong quá trình đàm phán chuyển nhượng nếu chưa được phép;
- Mang theo dữ liệu khi chuyển đội;
- Xóa khi kết thúc hợp đồng, theo thỏa thuận.
Điểm thứ sáu là vi phạm phổ biến trong ngành: thông tin chấn thương bị rò rỉ ra truyền thông trước cả khi vận động viên kịp thông báo cho gia đình.
Điểm thứ tám đáng lưu ý: dữ liệu huấn luyện nhiều năm là tài sản có giá trị với chính vận động viên trong việc tiếp tục sự nghiệp.
Thiết bị đeo và giám sát liên tục
Đây là ranh giới cần cân nhắc kỹ. Thiết bị đeo theo dõi cả ngoài giờ tập: giấc ngủ, hoạt động, đôi khi cả vị trí.
Bảy nguyên tắc:
- Chỉ thu thập trong phạm vi cần cho huấn luyện và phòng ngừa chấn thương;
- Vận động viên tắt được thiết bị ngoài giờ tập;
- Không theo dõi vị trí ngoài khu vực tập luyện;
- Không dùng để giám sát đời sống riêng tư;
- Không dùng dữ liệu giấc ngủ để xử lý kỷ luật ngoài phạm vi đã thỏa thuận;
- Thỏa thuận rõ ràng trong hợp đồng, không áp đặt;
- Sự đồng ý thực chất — vận động viên trẻ dễ chấp nhận mọi điều kiện.
Điểm thứ tư và thứ năm là ranh giới quan trọng: dữ liệu giấc ngủ có ích cho việc điều chỉnh khối lượng tập; dùng nó để suy ra vận động viên đêm qua ở đâu là chuyện khác.
Điểm thứ bảy phản ánh mất cân xứng thực tế: một vận động viên trẻ muốn có suất thi đấu sẽ ký bất cứ điều gì, nên trách nhiệm về sự công bằng thuộc về phía trung tâm.
Khoản 5 Điều 41 Luật 148/2025/QH15 quy định người dùng không bị áp đặt điều kiện bất hợp lý hoặc bị phân biệt đối xử khi sử dụng sản phẩm, dịch vụ số.
Vận động viên chưa thành niên
Nhiều trung tâm đào tạo trẻ từ rất sớm. Bảy nguyên tắc bổ sung: sự đồng ý của cha mẹ hoặc người giám hộ; thận trọng đặc biệt với dữ liệu về phát triển thể chất; không công bố hình ảnh, thông tin cá nhân của trẻ; không tạo áp lực bằng bảng xếp hạng công khai; bảo vệ khỏi bình luận tiêu cực trên mạng; xin lại ý kiến khi trẻ đủ lớn; và ưu tiên sức khỏe dài hạn hơn thành tích ngắn hạn.
Điểm thứ tư đáng lưu ý: bảng xếp hạng chỉ số thể lực dán công khai trong khu tập tạo áp lực rất lớn lên trẻ và có thể dẫn tới tập quá sức hoặc rối loạn ăn uống.
Kiểm tra doping và y tế
Đây là lĩnh vực có quy định riêng nghiêm ngặt cần tra kỹ. Năm lưu ý về khía cạnh dữ liệu: kết quả kiểm tra bảo mật cho tới khi có kết luận chính thức; không rò rỉ thông tin về việc một người đang bị kiểm tra; vận động viên có quyền giải trình; thông tin về thuốc điều trị bệnh là dữ liệu y tế cần bảo vệ; và không tiết lộ tình trạng bệnh lý nền cho người ngoài bộ phận y tế.
Điểm thứ hai quan trọng về danh dự: chỉ riêng tin đồn một người đang bị kiểm tra đã đủ gây thiệt hại, kể cả khi kết quả sau đó là âm tính.
Hình ảnh và truyền thông
Điều 15 Luật 116/2025/QH15 liệt kê các hành vi xâm phạm bí mật cá nhân, bí mật gia đình và đời sống riêng tư trên không gian mạng.
Sáu nguyên tắc: thỏa thuận rõ về quyền hình ảnh trong hợp đồng; không ghi hình khu vực phòng thay đồ, phòng y tế; không phát trực tiếp buổi tập kín; không quay cảnh vận động viên chấn thương để đăng; xin phép khi dùng hình ảnh cho quảng cáo của nhà tài trợ; và cơ chế gỡ nội dung.
Điểm thứ tư là vấn đề về sự tôn trọng: khoảnh khắc một người bị chấn thương nặng là khoảnh khắc dễ tổn thương nhất, không phải tư liệu truyền thông.
Không mua bán dữ liệu
Khoản 3 Điều 5 Luật 148/2025/QH15 nghiêm cấm thu thập, sử dụng, chia sẻ, mua, bán, khai thác dữ liệu số trái quy định của pháp luật.
Bốn tình huống: bán dữ liệu sinh học cho đơn vị nghiên cứu, doanh nghiệp thiết bị; chia sẻ cho nhà cái, đơn vị cá cược — đây là vi phạm cực kỳ nghiêm trọng về tính trung thực của thi đấu; cung cấp cho công ty bảo hiểm; và dùng dữ liệu để huấn luyện mô hình thương mại khi chưa có đồng ý.
Tình huống thứ hai cần được kiểm soát bằng biện pháp kỹ thuật chặt chẽ: thông tin về tình trạng thể lực thật của vận động viên trước trận đấu có giá trị rất lớn với hoạt động cá cược.
An ninh hệ thống
Sáu biện pháp: xác thực nhiều lớp; mã hóa dữ liệu y tế; ghi nhật ký truy cập; cảnh báo tra cứu bất thường trước các giải đấu lớn; thu hồi quyền khi nhân sự nghỉ; và cam kết bảo mật với toàn bộ nhân sự gồm cả nhân viên hỗ trợ.
Danh sách kiểm tra
- Vận động viên có xem được toàn bộ dữ liệu của mình không?
- Huấn luyện viên có xem được hồ sơ y tế đầy đủ không?
- Thiết bị đeo có tắt được ngoài giờ tập không?
- Có công bố bảng xếp hạng thể lực của vận động viên trẻ không?
- Thông tin chấn thương có rò rỉ ra truyền thông trước khi được phép không?
- Có biện pháp chặn rò rỉ tình trạng thể lực ra bên ngoài trước giải không?
- Vận động viên có mang theo dữ liệu khi chuyển đội không?
Đọc thêm cùng chủ đề
- Người học ngành công nghệ số được hỗ trợ học phí và vay vốn không?
- Kết quả thủ tục hành chính có bắt buộc phải có bản điện tử?
- Mức độ chuyển đổi số được đo lường và xếp hạng thế nào?
Căn cứ pháp lý
- Luật 148/2025/QH15 Điều 27
- Luật 116/2025/QH15 Điều 15
- Luật 148/2025/QH15 Điều 41
- Luật 148/2025/QH15 Điều 5
Bài viết dẫn chiếu văn bản đang có hiệu lực. Nội dung mang tính tham khảo, không thay thế ý kiến tư vấn cho từng trường hợp cụ thể.
Bình luận (0)
Chưa có bình luận nào. Hãy là người đầu tiên chia sẻ ý kiến.