Theo Luật An ninh mạng 2025, doanh nghiệp phát hành trò chơi trực tuyến cần tuân thủ những gì?

Trò chơi trực tuyến có tỷ lệ người dùng chưa thành niên cao nhất trong các loại dịch vụ số. Bài viết đi qua các nghĩa vụ đặc thù của ngành.

Ngành trò chơi trực tuyến có một đặc điểm không ngành nào khác có: phần lớn người dùng ở độ tuổi trẻ, nhiều người chưa thành niên, và họ dành nhiều giờ mỗi ngày trong môi trường do doanh nghiệp tạo ra. Điều này kéo theo trách nhiệm lớn hơn.

Lưu ý trước: hoạt động cung cấp dịch vụ trò chơi điện tử trên mạng có pháp luật chuyên ngành riêng về điều kiện kinh doanh, phân loại trò chơi và cấp phép. Bài viết này chỉ bàn khía cạnh dữ liệu và an ninh mạng.

Người chơi chưa thành niên — nhóm cần bảo vệ đặc biệt

Đây là điểm khác biệt lớn nhất so với các dịch vụ số khác. Bốn vấn đề cụ thể:

Xác định độ tuổi. Hệ thống khai báo tuổi tự nguyện gần như vô tác dụng — trẻ em chỉ cần chọn năm sinh khác. Doanh nghiệp cần cân nhắc các biện pháp xác thực mạnh hơn, đồng thời tránh thu thập quá nhiều dữ liệu định danh.

Thu thập dữ liệu. Với người chơi chưa thành niên, nguyên tắc thu tối thiểu càng quan trọng. Nhiều trò chơi thu thập danh bạ, vị trí, thông tin thiết bị mà không thực sự cần cho chức năng chơi.

Chi tiêu trong trò chơi. Đây là vấn đề gây tranh cãi nhiều nhất, với nhiều trường hợp trẻ em tiêu số tiền lớn từ tài khoản của cha mẹ. Cơ chế xác nhận thanh toán và giới hạn chi tiêu là biện pháp cần thiết.

Tương tác giữa người chơi. Trò chơi có kênh trò chuyện là nơi trẻ em tiếp xúc với người lạ. Cần có công cụ kiểm duyệt, báo cáo và chặn.

Minh bạch và không áp đặt điều kiện bất hợp lý

Khoản 5 Điều 41 Luật 148/2025/QH15 quy định người dùng được lựa chọn sử dụng hoặc ngừng sử dụng sản phẩm, dịch vụ số trên cơ sở được cung cấp thông tin đầy đủ, rõ ràng, chính xác, minh bạch, kịp thời về điều khoản, điều kiện sử dụng; không bị áp đặt điều kiện bất hợp lý hoặc bị phân biệt đối xử khi sử dụng sản phẩm, dịch vụ số.

Áp dụng vào ngành trò chơi, có mấy điểm đáng soi lại:

• Tỷ lệ nhận vật phẩm ngẫu nhiên — thông tin "đầy đủ, rõ ràng, chính xác" về sản phẩm người chơi đang mua. Công bố tỷ lệ là thực hành đang trở thành chuẩn mực ở nhiều thị trường;
• Điều khoản về tài khoản — điều kiện bị khóa tài khoản, cách khiếu nại, xử lý vật phẩm đã mua;
• Quyền yêu cầu truy cập không cần thiết — trò chơi xin quyền đọc danh bạ hoặc vị trí trong khi không dùng tới là vùng có thể bị coi là điều kiện bất hợp lý;
• Thay đổi luật chơi ảnh hưởng vật phẩm đã mua — cần thông báo trước và có phương án cho người chơi.

Điểm cuối là nguồn khiếu nại lớn. Người chơi mua vật phẩm với một bộ thông số, sau bản cập nhật thì thông số thay đổi khiến giá trị giảm mạnh. Về mặt minh bạch, cần nêu rõ ngay từ đầu rằng nhà phát hành có quyền điều chỉnh cân bằng trò chơi.

Bảo vệ dữ liệu người chơi

Khoản 1 Điều 27 Luật 148/2025/QH15 quy định chủ quản dữ liệu phải chủ động thiết lập quy trình, biện pháp bảo vệ dữ liệu phù hợp với tính chất hoạt động và phương thức đáp ứng yêu cầu của chủ thể dữ liệu.

Dữ liệu trong trò chơi trực tuyến gồm nhiều loại:

• Thông tin tài khoản — tên đăng nhập, thư điện tử, số điện thoại;
• Thông tin thanh toán — thường qua cổng trung gian nhưng vẫn có lịch sử giao dịch;
• Dữ liệu hành vi — chơi lúc nào, bao lâu, với ai;
• Nội dung trò chuyện;
• Thông tin thiết bị và địa chỉ mạng.

Nhóm nội dung trò chuyện đáng lưu ý nhất. Doanh nghiệp cần lưu để xử lý khiếu nại và phát hiện hành vi vi phạm, nhưng đây cũng là dữ liệu riêng tư. Thực hành cân bằng: lưu trong thời gian giới hạn, chỉ truy cập khi có báo cáo vi phạm, và ghi nhật ký mọi lần truy cập.

An ninh hệ thống

Điều 16 Luật 116/2025/QH15 quy định về các hoạt động bảo vệ an ninh mạng. Ngành trò chơi có mấy rủi ro đặc thù:

Tài khoản bị chiếm đoạt. Tài khoản trò chơi có giá trị thật vì chứa vật phẩm người chơi đã mua. Doanh nghiệp nên cung cấp xác thực nhiều lớp và cảnh báo khi đăng nhập từ thiết bị lạ.

Tấn công từ chối dịch vụ. Máy chủ trò chơi là mục tiêu thường xuyên. Cần có phương án chống chịu và quy trình thông báo cho người chơi.

Gian lận và phần mềm can thiệp. Ảnh hưởng trải nghiệm của người chơi trung thực. Biện pháp chống gian lận cần cân nhắc: một số công cụ chống gian lận có mức truy cập rất sâu vào máy người dùng, cần thông báo minh bạch về việc này.

Điểm cuối là vùng cần cẩn trọng. Phần mềm chống gian lận chạy ở mức quyền cao trên máy người chơi vừa là công cụ bảo vệ vừa là rủi ro nếu bản thân nó có lỗ hổng.

Nội dung và ranh giới riêng tư

Điều 15 Luật 116/2025/QH15 liệt kê các hành vi xâm phạm bí mật cá nhân, bí mật gia đình và đời sống riêng tư trên không gian mạng. Với ngành trò chơi:

• Không ghi âm micro ngoài phạm vi tính năng trò chuyện thoại mà người chơi bật;
• Không thu thập dữ liệu ngoài trò chơi — danh sách ứng dụng khác trên máy, lịch sử duyệt web;
• Bảo vệ danh tính người chơi — không để lộ thông tin thật qua hồ sơ công khai;
• Xử lý nghiêm hành vi quấy rối giữa người chơi, đặc biệt khi nhắm vào người chưa thành niên.

Công cụ nên có cho phụ huynh

Đây vừa là trách nhiệm vừa là lợi thế cạnh tranh:

• Giới hạn thời gian chơi theo ngày hoặc theo khung giờ;
• Giới hạn chi tiêu theo ngày, tháng, kèm thông báo mỗi giao dịch;
• Tắt hoặc giới hạn kênh trò chuyện với người lạ;
• Báo cáo hoạt động gửi cho phụ huynh;
• Xác nhận của phụ huynh trước khi hoàn tất giao dịch.

Công cụ thứ năm giải quyết được phần lớn tranh chấp về chi tiêu của trẻ em, và cũng bảo vệ chính doanh nghiệp khỏi các yêu cầu hoàn tiền.

Xử lý khiếu nại

Ba loại khiếu nại phổ biến và cách chuẩn bị:

Tài khoản bị khóa. Cần nêu rõ lý do, dẫn chiếu điều khoản cụ thể, và có kênh khiếu nại được người xem xét. Việc khóa tự động bằng thuật toán không có cơ chế phúc tra là vùng dễ gây tranh cãi.

Mất vật phẩm. Cần có nhật ký giao dịch trong trò chơi đủ chi tiết để xác minh.

Trẻ em tiêu tiền. Cần chính sách rõ ràng, công bố trước, và xử lý nhất quán.

Danh sách kiểm tra

• Trò chơi có xin quyền truy cập không cần thiết nào không?
• Có công bố tỷ lệ vật phẩm ngẫu nhiên không?
• Có công cụ cho phụ huynh không, và có dễ tìm không?
• Nội dung trò chuyện lưu bao lâu, ai truy cập được?
• Có xác thực nhiều lớp cho tài khoản không?
• Phần mềm chống gian lận có được thông báo minh bạch về phạm vi truy cập không?
• Có cơ chế phúc tra khi tài khoản bị khóa tự động không?

Đọc thêm cùng chủ đề

• Doanh nghiệp nông nghiệp ứng dụng công nghệ số được hỗ trợ gì?
• Doanh nghiệp xây dựng và bất động sản số hóa cần chuẩn bị gì?
• Doanh nghiệp gia công phần mềm hưởng ưu đãi và chịu nghĩa vụ nào?

Căn cứ pháp lý

• Luật 116/2025/QH15 Điều 16
• Luật 148/2025/QH15 Điều 41
• Luật 148/2025/QH15 Điều 27
• Luật 116/2025/QH15 Điều 15

Bài viết dẫn chiếu văn bản đang có hiệu lực. Nội dung mang tính tham khảo, không thay thế ý kiến tư vấn cho từng trường hợp cụ thể.