Thu thập thông tin khách qua wifi miễn phí có hợp pháp không?

Mô hình bắt khách nhập số điện thoại để dùng wifi rất phổ biến. Bài viết phân tích ranh giới giữa việc thu thập hợp lý và điều kiện bị coi là bất hợp lý.

Vào quán cà phê, kết nối wifi, màn hình hiện lên bắt nhập số điện thoại hoặc đăng nhập bằng tài khoản mạng xã hội mới được dùng mạng. Mô hình này gọi là wifi marketing, rất phổ biến ở chuỗi cà phê, nhà hàng, trung tâm thương mại. Nó có hợp pháp không, và ranh giới nằm ở đâu?

Bản chất của giao dịch

Về mặt kinh tế, đây là trao đổi: khách được dùng wifi, cửa hàng được dữ liệu liên hệ. Vấn đề pháp lý nằm ở chỗ khách có thực sự hiểu và tự nguyện trong trao đổi đó không.

Nguyên tắc không áp đặt điều kiện bất hợp lý

Khoản 5 Điều 41 Luật 148/2025/QH15 quy định người dùng được lựa chọn sử dụng hoặc ngừng sử dụng sản phẩm, dịch vụ số trên cơ sở được cung cấp thông tin đầy đủ, rõ ràng, chính xác, minh bạch, kịp thời về điều khoản, điều kiện sử dụng; không bị áp đặt điều kiện bất hợp lý hoặc bị phân biệt đối xử khi sử dụng sản phẩm, dịch vụ số.

Điều khoản này đặt ra hai yêu cầu tách bạch:

Yêu cầu thứ nhất — minh bạch. Khách phải được cung cấp thông tin đầy đủ, rõ ràng, chính xác, minh bạch, kịp thời về điều kiện sử dụng. Một màn hình chỉ có ô nhập số điện thoại và nút "Kết nối", không giải thích gì, khó nói là đã minh bạch.

Yêu cầu thứ hai — không áp đặt điều kiện bất hợp lý. Đây là chỗ cần cân nhắc kỹ.

Thế nào là bất hợp lý

Luật không liệt kê cụ thể, nhưng có thể suy từ nguyên tắc chung: điều kiện đặt ra phải có liên hệ hợp lý với dịch vụ được cung cấp.

Một số ví dụ để so sánh:

Nhập số điện thoại để nhận mã truy cập — có liên hệ với việc cung cấp dịch vụ, vì mã được gửi qua số đó;
Bắt buộc đồng ý nhận tin quảng cáo mới được dùng wifi — khó nói là có liên hệ hợp lý, vì việc nhận quảng cáo không cần thiết cho việc kết nối mạng;
Yêu cầu truy cập danh bạ hoặc thư viện ảnh — hoàn toàn không liên quan tới việc cung cấp wifi;
Bắt đăng nhập bằng tài khoản mạng xã hội và cấp quyền đọc danh sách bạn bè — vượt xa nhu cầu của dịch vụ.

Nguyên tắc thực hành: tách bạch việc dùng dịch vụ và việc đồng ý nhận tiếp thị. Khách có thể dùng wifi mà không phải đồng ý nhận quảng cáo; nếu khách muốn nhận ưu đãi thì tự chọn thêm.

Cấm thu thập trái quy định

Khoản 3 Điều 5 Luật 148/2025/QH15 nghiêm cấm thu thập, sử dụng, chia sẻ, mua, bán, khai thác dữ liệu số trái quy định của pháp luật.

Cần đặc biệt lưu ý hai hành vi trong danh sách này với mô hình wifi marketing:

Chia sẻ — nhiều cửa hàng dùng dịch vụ wifi marketing của bên thứ ba. Dữ liệu khách hàng đi thẳng vào hệ thống của bên đó. Cửa hàng cần biết bên cung cấp làm gì với dữ liệu, và điều này phải được nói rõ với khách.

Mua, bán — dữ liệu khách hàng thu thập qua wifi không phải là hàng hóa được tự do mua bán.

Nghĩa vụ bảo vệ dữ liệu đã thu

Khoản 1 Điều 27 Luật 148/2025/QH15 quy định chủ quản dữ liệu phải chủ động thiết lập quy trình, biện pháp bảo vệ dữ liệu phù hợp với tính chất hoạt động và phương thức đáp ứng yêu cầu của chủ thể dữ liệu.

Với cửa hàng nhỏ, "quy trình" không cần phức tạp nhưng phải có:

Ai truy cập được danh sách khách — không nên để mọi nhân viên đều xem được;
Lưu bao lâu — dữ liệu của khách không quay lại sau hai năm thì giữ để làm gì;
Kênh để khách yêu cầu xóa — một số điện thoại hoặc địa chỉ thư điện tử là đủ, nhưng phải có người thực sự xử lý;
Cách xử lý khi đổi nhà cung cấp — dữ liệu cũ được chuyển giao hay xóa.

Một ranh giới nữa — theo dõi vị trí trong cửa hàng

Một số hệ thống wifi có khả năng ghi nhận thiết bị đi qua khu vực nào trong cửa hàng, dừng lại bao lâu, quay lại mấy lần — kể cả khi khách chưa kết nối wifi, chỉ cần bật wifi trên điện thoại.

Đây là mức thu thập mà khách hoàn toàn không biết. Điều 15 Luật 116/2025/QH15 quy định về các hành vi xâm phạm bí mật cá nhân, bí mật gia đình và đời sống riêng tư trên không gian mạng — doanh nghiệp cần cân nhắc rất kỹ trước khi bật những tính năng loại này, và nếu dùng thì phải thông báo minh bạch.

Trách nhiệm thuộc về ai — cửa hàng hay nhà cung cấp

Đây là câu hỏi các chủ cửa hàng hay hiểu sai. Nhiều người cho rằng vì dùng dịch vụ của bên thứ ba nên mọi trách nhiệm thuộc bên đó.

Thực tế, trong quan hệ với khách hàng, cửa hàng là bên đứng ra thu thập. Khách nhập số điện thoại trên màn hình mang tên cửa hàng, tin tưởng cửa hàng. Nhà cung cấp dịch vụ là bên xử lý theo yêu cầu của cửa hàng.

Hệ quả thực tiễn: hợp đồng với nhà cung cấp wifi marketing cần có các điều khoản rõ về dữ liệu — bên cung cấp được dùng dữ liệu vào việc gì, có được dùng cho khách hàng khác của họ không, xử lý thế nào khi chấm dứt hợp đồng, và trách nhiệm khi xảy ra rò rỉ.

Nhiều hợp đồng dịch vụ wifi marketing hiện nay không có phần này, hoặc có điều khoản cho phép nhà cung cấp sử dụng dữ liệu khá rộng. Chủ cửa hàng nên đọc kỹ trước khi ký.

Lưu dữ liệu bao lâu là hợp lý

Không có con số cố định cho mọi trường hợp, nhưng có nguyên tắc: lưu đủ lâu để phục vụ mục đích đã thông báo, và không lâu hơn.

Với wifi marketing, các mốc thường gặp:

Mã truy cập — chỉ cần trong phiên sử dụng, có thể xóa ngay sau đó;
Số điện thoại để nhận ưu đãi — nên gắn với thời hạn chương trình ưu đãi, hoặc theo chu kỳ khách quay lại;
Nhật ký truy cập — giữ theo yêu cầu của pháp luật chuyên ngành nếu có, không tự ý giữ lâu hơn.

Một cách làm gọn: rà soát danh sách mỗi năm, xóa những khách không phát sinh tương tác trong khoảng thời gian đã công bố. Việc này vừa giảm rủi ro vừa làm sạch dữ liệu tiếp thị.

Thiết kế màn hình đăng nhập wifi cho đúng

Gợi ý cấu trúc một màn hình vừa hợp quy vừa không làm phiền khách:

Nêu rõ thu thập gì — "Chúng tôi lưu số điện thoại của bạn để cấp mã truy cập";
Nêu rõ dùng làm gì — chỉ để cấp mã, hay còn dùng cho việc khác;
Nêu rõ lưu bao lâu;
Tách riêng ô đồng ý nhận ưu đãi, mặc định không tích sẵn, và không bắt buộc để kết nối;
Có liên kết tới chính sách đầy đủ cho ai muốn đọc kỹ;
Nêu cách yêu cầu xóa dữ liệu.

Nhiều chủ cửa hàng lo rằng nói rõ như vậy khách sẽ không nhập. Thực tế ngược lại: khách thấy minh bạch thường tin tưởng hơn, và những khách chủ động chọn nhận ưu đãi là khách có giá trị thật, khác hẳn danh sách thu thập bằng cách ép buộc.

Ba việc nên làm ngay

Xem lại màn hình đăng nhập wifi hiện tại — có nói rõ thu thập gì và dùng làm gì không;
Hỏi nhà cung cấp dịch vụ wifi marketing — dữ liệu lưu ở đâu, ai truy cập được, có chia sẻ cho bên nào khác không, yêu cầu trả lời bằng văn bản;
Tách việc kết nối và việc nhận quảng cáo thành hai lựa chọn độc lập.

Việc thứ hai quan trọng nhất. Trong quan hệ với khách, cửa hàng là bên chịu trách nhiệm — không thể đẩy sang nhà cung cấp khi có vấn đề.

Đọc thêm cùng chủ đề

Căn cứ pháp lý

Luật 148/2025/QH15 Điều 41
Luật 148/2025/QH15 Điều 5
Luật 148/2025/QH15 Điều 27
Luật 116/2025/QH15 Điều 15

Bài viết dẫn chiếu văn bản đang có hiệu lực. Nội dung mang tính tham khảo, không thay thế ý kiến tư vấn cho từng trường hợp cụ thể.

Theo Luật Chuyển đổi số 2025, thu thập thông tin khách qua wifi miễn phí có hợp pháp không?