Giao dịch điện tử

Theo Luật Giao dịch điện tử, tổ chức chứng thực chữ ký điện tử nước ngoài được công nhận khi nào?

01/08/2026
2 lượt xem
0 bình luận

Năm điều kiện tại khoản 1 Điều 26 — trong đó điểm đ đòi hỏi phải có văn phòng đại diện tại Việt Nam, và điểm d yêu cầu cập nhật trạng thái chứng thư vào hệ thống của Việt Nam.

Bên cạnh cơ chế linh hoạt tại Điều 27 — doanh nghiệp tự lựa chọn và chịu trách nhiệm khi chấp nhận chữ ký điện tử nước ngoài trong giao dịch quốc tế — Luật Giao dịch điện tử 20/2023/QH15 còn có một con đường chính thức hơn tại Điều 26: công nhận tổ chức cung cấp dịch vụ chứng thực nước ngoài.

Năm điều kiện công nhận tổ chức — khoản 1 Điều 26

Khoản 1 Điều 26 quy định điều kiện công nhận tổ chức cung cấp dịch vụ chứng thực chữ ký điện tử nước ngoài tại Việt Nam:

Điểm a — tư cách pháp lý và kiểm toán kỹ thuật

Thành lập và hoạt động hợp pháp tại quốc gia đăng ký hoạt động; có báo cáo kiểm toán kỹ thuật của hệ thống cung cấp dịch vụ chứng thực chữ ký điện tử từ tổ chức kiểm toán hoạt động hợp pháp tại quốc gia đăng ký hoạt động.

Yêu cầu về kiểm toán kỹ thuật hệ thống là điểm đáng chú ý — không chỉ kiểm tra tư cách pháp lý mà cả năng lực kỹ thuật thực tế.

Điểm b — phù hợp tiêu chuẩn kỹ thuật

Chữ ký điện tử nước ngoài, chứng thư chữ ký điện tử nước ngoài phải phù hợp với tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật về chữ ký điện tử, chứng thư chữ ký điện tử theo quy định của pháp luật Việt Nam hoặc tiêu chuẩn quốc tế đã được thừa nhận hoặc điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên.

Ba lựa chọn tiêu chuẩn — pháp luật Việt Nam, tiêu chuẩn quốc tế đã được thừa nhận, hoặc điều ước quốc tế — tạo sự linh hoạt cho các tổ chức nước ngoài đã tuân thủ chuẩn quốc tế.

Điểm c — dựa trên thông tin định danh đã xác thực

Chứng thư chữ ký điện tử nước ngoài hình thành dựa trên thông tin định danh đầy đủ đã được xác thực của tổ chức, cá nhân nước ngoài.

Đây là yêu cầu cốt lõi về độ tin cậy: chứng thư chỉ có giá trị khi danh tính người ký đã được xác thực đầy đủ.

Điểm d — liên thông với hệ thống Việt Nam

Tổ chức cung cấp dịch vụ chứng thực chữ ký điện tử nước ngoài phải cập nhật trạng thái của chứng thư chữ ký điện tử nước ngoài vào hệ thống chứng thực dịch vụ tin cậy của cơ quan có thẩm quyền của Việt Nam.

Điều kiện này giải quyết vấn đề thực tế quan trọng nhất: khả năng kiểm tra chứng thư còn hiệu lực hay đã bị thu hồi. Không có liên thông thì bên nhận tại Việt Nam không có cách xác minh đáng tin cậy.

Điểm đ — văn phòng đại diện tại Việt Nam

Có văn phòng đại diện tại Việt Nam.

Đây là điều kiện có tính rào cản cao nhất về mặt chi phí, nhưng có lý do rõ ràng: bảo đảm có đầu mối chịu trách nhiệm tại Việt Nam khi phát sinh vấn đề.

Phân biệt hai cơ chế

Luật có hai con đường song song với chữ ký điện tử nước ngoài, cần phân biệt rõ:

Điều 26 — công nhận chính thức: tổ chức nước ngoài đáp ứng năm điều kiện, được công nhận tại Việt Nam. Chữ ký do tổ chức này cấp có vị thế pháp lý rõ ràng;
Điều 27 — chấp nhận trong giao dịch quốc tế: áp dụng cho chữ ký của tổ chức, cá nhân nước ngoài không hiện diện tại Việt Nam, trên thông điệp dữ liệu gửi đến tổ chức, cá nhân Việt Nam. Theo khoản 2 Điều 27, tổ chức, cá nhân lựa chọn và chịu trách nhiệm về việc chấp nhận.

Sự khác biệt cốt lõi: với Điều 26, độ tin cậy được bảo đảm bởi quy trình công nhận; với Điều 27, rủi ro do bên chấp nhận tự gánh.

Với doanh nghiệp Việt Nam, hàm ý là: nếu đối tác nước ngoài dùng chữ ký từ tổ chức đã được công nhận theo Điều 26, mức độ an tâm cao hơn đáng kể. Nếu không, cần áp dụng các biện pháp xác minh bổ sung theo Điều 27.

Dịch vụ chứng thực chữ ký số chuyên dùng công vụ — Điều 24

Khoản 1 Điều 24 định nghĩa: dịch vụ chứng thực chữ ký số chuyên dùng công vụ là dịch vụ chứng thực chữ ký số trong hoạt động công vụ.

Khoản 3 Điều 24 liệt kê các hoạt động của tổ chức cung cấp dịch vụ này, trong đó có một quy định đáng chú ý tại điểm c: kiểm tra hiệu lực chữ ký số chuyên dùng công vụ và duy trì trạng thái hiệu lực của chứng thư; KHÔNG SỬ DỤNG RÀO CẢN KỸ THUẬT, CÔNG NGHỆ ĐỂ HẠN CHẾ VIỆC KIỂM TRA HIỆU LỰC chữ ký số chuyên dùng công vụ.

Quy định cấm rào cản kỹ thuật này bảo đảm ai cũng kiểm tra được chữ ký — điều kiện để chữ ký số có giá trị thực tế trong giao dịch.

Điểm đ khoản 3 Điều 24 yêu cầu liên thông với tổ chức cung cấp dịch vụ chứng thực điện tử quốc gia để bảo đảm việc kiểm tra hiệu lực. Điểm e cho phép cấp dấu thời gian trong hoạt động công vụ.

Hiệu lực và chuyển tiếp — Điều 52, Điều 53

Khoản 1 Điều 52 quy định: Luật này có hiệu lực thi hành từ ngày 01 tháng 7 năm 2024. Khoản 2 Điều 52: Luật Giao dịch điện tử số 51/2005/QH11 hết hiệu lực kể từ ngày Luật này có hiệu lực thi hành, trừ trường hợp quy định tại Điều 53.

Điều 53 quy định ba nhóm chuyển tiếp:

Khoản 1 — giao dịch đang thực hiện

Giao dịch điện tử được xác lập trước ngày Luật này có hiệu lực thi hành và đến ngày Luật này có hiệu lực thi hành chưa thực hiện xong thì được tiếp tục thực hiện theo quy định của Luật Giao dịch điện tử số 51/2005/QH11 và các văn bản quy định chi tiết, trừ trường hợp các bên thỏa thuận áp dụng quy định của Luật này.

Mệnh đề cuối cho phép các bên chủ động chuyển sang áp dụng luật mới — hữu ích với các hợp đồng dài hạn.

Khoản 2 — chứng thư số đã cấp

Chứng thư số được cấp trước ngày Luật này có hiệu lực và vẫn còn hiệu lực thì được tiếp tục thực hiện theo quy định của Luật Giao dịch điện tử số 51/2005/QH11 đến hết thời hạn của chứng thư số và có giá trị tương đương chứng thư chữ ký số theo quy định của Luật này.

Doanh nghiệp không phải cấp lại chứng thư — chứng thư cũ giữ nguyên giá trị đến hết hạn.

Khoản 3 — giấy phép, giấy chứng nhận đã cấp

Khoản 3 Điều 53 quy định các loại giấy tờ sau đã cấp và còn hiệu lực thì được tiếp tục sử dụng đến hết thời hạn:

Giấy phép cung cấp dịch vụ chứng thực chữ ký số công cộng;
Giấy phép sử dụng chứng thư số nước ngoài tại Việt Nam;
Giấy chứng nhận đăng ký hoạt động của tổ chức cung cấp dịch vụ chứng thực chữ ký số chuyên dùng;
Giấy chứng nhận đủ điều kiện đảm bảo an toàn cho chữ ký số chuyên dùng.

Lưu ý về sự phối hợp giữa các đạo luật

Luật Giao dịch điện tử 20/2023/QH15 có hiệu lực từ 01/7/2024, sớm hơn các đạo luật cùng nhóm được ban hành năm 2025. Vì vậy một số điều của Luật này đã được sửa đổi bởi các luật ban hành sau — trong đó Điều 43 Luật An ninh mạng 116/2025/QH15 có nội dung thay thế thuật ngữ.

Khi tra cứu, doanh nghiệp nên dùng bản hợp nhất để có nội dung hiện hành, đặc biệt với các điều liên quan tới an ninh mạng và an toàn thông tin.

Việc cần làm với doanh nghiệp giao dịch quốc tế

Xác định đối tác dùng chữ ký từ tổ chức đã được công nhận theo Điều 26 hay không — nếu có, mức độ tin cậy cao hơn;
Với chữ ký chưa được công nhận, áp dụng quy trình xác minh bổ sung theo tinh thần khoản 2 Điều 27;
Thỏa thuận trước trong hợp đồng khung về loại chữ ký được chấp nhận;
Lưu dữ liệu kiểm tra chữ ký tại thời điểm ký, không chỉ lưu tài liệu — vì trạng thái chứng thư có thể thay đổi về sau.