Bản đồ số vừa liên quan tới dữ liệu nhạy cảm về địa lý vừa thu thập vị trí của hàng triệu người dùng.
Doanh nghiệp làm bản đồ số và ứng dụng chỉ đường xử lý hai nhóm dữ liệu đều nhạy cảm: dữ liệu địa lý — trong đó có những khu vực và đối tượng cần bảo mật; và dữ liệu vị trí người dùng — bản ghi chi tiết về nơi từng người đã đi qua.
Dữ liệu địa lý nhạy cảm
Không phải mọi thứ trên mặt đất đều được thể hiện tự do trên bản đồ. Hoạt động đo đạc, bản đồ và dữ liệu địa lý chịu điều chỉnh của pháp luật chuyên ngành, trong đó có quy định về dữ liệu liên quan tới quốc phòng, an ninh.
Điều 15 Luật 71/2025/QH15 quy định về sản phẩm, dịch vụ công nghệ số hạn chế chuyển giao: Danh mục sản phẩm, dịch vụ công nghệ số hạn chế chuyển giao; thẩm quyền, trình tự, thủ tục xem xét chấp thuận chuyển giao đối với sản phẩm, dịch vụ công nghệ số hạn chế chuyển giao được thực hiện theo quy định của pháp luật về chuyển giao công nghệ và pháp luật khác có liên quan.
Với doanh nghiệp bản đồ, ba việc cần làm:
- Tra quy định chuyên ngành về dữ liệu đo đạc, bản đồ trước khi thu thập và công bố;
- Có quy trình rà soát nội dung trước khi xuất bản;
- Cơ chế tiếp nhận yêu cầu gỡ hoặc làm mờ từ cơ quan có thẩm quyền.
Ảnh chụp đường phố
Đây là nhóm dữ liệu gây tranh cãi nhiều nhất trên thế giới. Xe chụp ảnh đi qua ghi lại nhà cửa, người đi đường, biển số xe.
Điều 15 Luật 116/2025/QH15 liệt kê các hành vi xâm phạm bí mật cá nhân, bí mật gia đình và đời sống riêng tư trên không gian mạng.
Sáu biện pháp:
- Làm mờ tự động khuôn mặt và biển số trước khi công bố;
- Kiểm tra chất lượng làm mờ — thuật toán không hoàn hảo, cần rà soát;
- Kênh yêu cầu làm mờ thêm cho người dân — nhà, cửa sổ, người;
- Xử lý nhanh các yêu cầu;
- Không chụp vào bên trong nhà qua cửa sổ, cổng mở;
- Không công bố ảnh khu vực có yêu cầu bảo mật.
Điểm thứ ba đáng nhấn mạnh: nhiều người có lý do chính đáng để không muốn nhà mình xuất hiện rõ trên bản đồ công cộng — từ lý do an ninh cá nhân tới việc đang tránh một người nào đó.
Dữ liệu vị trí người dùng
Ứng dụng bản đồ thu thập vị trí liên tục, tạo ra bản ghi chi tiết nhất về di chuyển của một người trong số các loại dịch vụ số.
Khoản 1 Điều 27 Luật 148/2025/QH15 quy định chủ quản dữ liệu phải chủ động thiết lập quy trình, biện pháp bảo vệ dữ liệu phù hợp với tính chất hoạt động và phương thức đáp ứng yêu cầu của chủ thể dữ liệu.
Tám nguyên tắc:
- Chỉ thu thập khi đang dùng ứng dụng, không chạy nền liên tục theo mặc định;
- Người dùng chọn được mức chia sẻ vị trí;
- Không lưu lịch sử theo mặc định — để người dùng chủ động bật nếu muốn;
- Xem và xóa được lịch sử của mình, từng mục hoặc toàn bộ;
- Tự động xóa sau thời hạn người dùng chọn;
- Không dùng dữ liệu vị trí cho quảng cáo nếu chưa có sự đồng ý riêng, rõ ràng;
- Không chia sẻ dữ liệu vị trí định danh cho bên thứ ba;
- Bảo vệ nội bộ chặt — nhân viên không tra cứu được vị trí của một người cụ thể.
Điểm thứ ba là lựa chọn thiết kế có ý nghĩa nhất: mặc định không lưu lịch sử bảo vệ người dùng hiệu quả hơn mọi cam kết bảo mật.
Điểm thứ tám quan trọng: khả năng tra cứu vị trí của một cá nhân là thứ nhân viên có thể lạm dụng, và đây là vi phạm đã được ghi nhận ở nhiều nền tảng lớn.
Dữ liệu tổng hợp và nguy cơ tái định danh
Dữ liệu giao thông tổng hợp — đường nào đông, giờ nào tắc — có giá trị công cộng lớn và thường được coi là an toàn vì đã ẩn danh.
Nhưng dữ liệu di chuyển rất dễ tái định danh: chỉ cần vài điểm thời gian và vị trí là đủ để nhận ra một người trong tập dữ liệu lớn, vì mô hình di chuyển của mỗi người khá độc nhất.
Bốn biện pháp: gộp ở mức đủ thô về không gian và thời gian; không công bố dữ liệu ở khu vực có quá ít người; thêm nhiễu vào dữ liệu công bố; và đánh giá nguy cơ tái định danh trước khi công bố.
Thông tin về địa điểm
Bản đồ số chứa thông tin về hàng triệu địa điểm kinh doanh. Ba nguyên tắc:
- Chủ địa điểm kiểm soát được thông tin về cơ sở của mình;
- Cơ chế xử lý thông tin sai — địa chỉ sai, giờ mở cửa sai gây thiệt hại thật cho doanh nghiệp;
- Đánh giá của người dùng — có cơ chế xử lý đánh giá giả, đánh giá mang tính bôi nhọ.
Điểm thứ ba là vấn đề nghiêm túc: một loạt đánh giá xấu giả có thể phá hủy một cơ sở kinh doanh nhỏ.
Nhà riêng trên bản đồ
Với nhà ở, cần cân bằng giữa tiện ích tìm đường và quyền riêng tư. Ba nguyên tắc:
- Không hiển thị tên chủ nhà;
- Không hiển thị thông tin về người ở;
- Có cơ chế yêu cầu làm mờ ảnh nhà.
Tuân thủ pháp luật liên quan
Điều 10 Luật 71/2025/QH15 quy định: Cơ quan, tổ chức, cá nhân tham gia hoặc có liên quan đến hoạt động công nghiệp công nghệ số phải tuân thủ quy định của pháp luật về an toàn thông tin mạng, an ninh mạng, pháp luật về dữ liệu, dữ liệu cá nhân và pháp luật khác có liên quan.
Với doanh nghiệp bản đồ, "pháp luật khác có liên quan" gồm nhiều nhóm: pháp luật về đo đạc và bản đồ, về quốc phòng an ninh, về sở hữu trí tuệ với dữ liệu nguồn.
Chia sẻ dữ liệu cho bên thứ ba
Nhiều ứng dụng dùng dữ liệu bản đồ qua giao diện kết nối. Bốn nguyên tắc: cam kết rõ về việc bên tích hợp được dùng dữ liệu thế nào; không cho phép họ thu thập vị trí người dùng qua thành phần bản đồ; giới hạn việc tải hàng loạt dữ liệu; và rà soát định kỳ các ứng dụng đang kết nối.
Danh sách kiểm tra
- Ứng dụng có thu thập vị trí khi chạy nền theo mặc định không?
- Lịch sử vị trí có lưu theo mặc định không?
- Người dùng có xóa được từng mục trong lịch sử không?
- Nhân viên có tra cứu được vị trí của một người cụ thể không?
- Ảnh đường phố có làm mờ mặt và biển số không? Có kiểm tra chất lượng không?
- Có kênh yêu cầu làm mờ và xử lý nhanh không?
- Dữ liệu giao thông công bố có đánh giá nguy cơ tái định danh chưa?
Đọc thêm cùng chủ đề
- Đơn vị quản lý cảng cá số hoá giám sát tàu cần lưu ý những gì?
- Doanh nghiệp làm phần mềm quản lý nhà hàng cần cam kết gì?
- Cơ sở chăm sóc thú cưng số hoá dịch vụ cần lưu ý những gì?
Căn cứ pháp lý
- Luật 71/2025/QH15 Điều 10
- Luật 116/2025/QH15 Điều 15
- Luật 148/2025/QH15 Điều 27
- Luật 71/2025/QH15 Điều 15
Bài viết dẫn chiếu văn bản đang có hiệu lực. Nội dung mang tính tham khảo, không thay thế ý kiến tư vấn cho từng trường hợp cụ thể.
Bình luận (0)
Chưa có bình luận nào. Hãy là người đầu tiên chia sẻ ý kiến.