Theo Luật An ninh mạng 2025, đơn vị phục vụ mặt đất tại sân bay bảo mật thông tin thế nào?

Nhân viên mặt đất tiếp cận thông tin chuyến bay và hành khách. Đây vừa là dữ liệu cá nhân vừa là thông tin liên quan an ninh hàng không.

Đơn vị phục vụ mặt đất tại sân bay xử lý thủ tục cho hàng nghìn hành khách mỗi ngày, làm việc với nhiều hãng hàng không, và tiếp cận hệ thống đặt chỗ. Vị trí này nắm thông tin vừa là dữ liệu cá nhân vừa liên quan tới an ninh hàng không.

Lưu ý trước: hoạt động hàng không chịu điều chỉnh của pháp luật chuyên ngành, trong đó có quy định nghiêm ngặt về an ninh hàng không. Bài viết bàn về khía cạnh bảo vệ dữ liệu và an ninh hệ thống.

Thông tin hành khách

Hệ thống làm thủ tục cho biết: họ tên, số giấy tờ, hành trình, số ghế, hành lý, đôi khi cả yêu cầu đặc biệt về sức khỏe hoặc ăn uống.

Nhóm cuối đáng lưu ý: yêu cầu suất ăn đặc biệt có thể gián tiếp tiết lộ tôn giáo hoặc tình trạng sức khỏe; yêu cầu hỗ trợ xe lăn tiết lộ tình trạng khuyết tật.

Khoản 1 Điều 27 Luật 148/2025/QH15 quy định chủ quản dữ liệu phải chủ động thiết lập quy trình, biện pháp bảo vệ dữ liệu phù hợp với tính chất hoạt động và phương thức đáp ứng yêu cầu của chủ thể dữ liệu.

Tám biện pháp:

• Nhân viên chỉ truy cập chuyến bay đang phục vụ, không tra cứu tự do;
• Ghi nhật ký mọi lần tra cứu hành khách;
• Giám sát tra cứu bất thường — tìm tên người nổi tiếng, tra cứu ngoài phạm vi;
• Không tiết lộ một người có trên chuyến bay hay không cho bất kỳ ai hỏi;
• Không đọc to thông tin nhạy cảm tại quầy;
• Màn hình không hướng ra ngoài;
• Không chụp màn hình, cấm điện thoại cá nhân tại vị trí làm việc ở khu vực nhạy cảm;
• Thu hồi quyền ngay khi nhân viên nghỉ việc.

Điểm thứ ba và thứ tư đặc biệt quan trọng: việc một người có mặt trên chuyến bay nào là thông tin nhiều bên muốn biết, và tra cứu hành trình của người nổi tiếng là vi phạm đã xảy ra ở nhiều nơi.

Ranh giới về quyền riêng tư

Điều 15 Luật 116/2025/QH15 liệt kê các hành vi xâm phạm bí mật cá nhân, bí mật gia đình và đời sống riêng tư trên không gian mạng.

Bốn điểm với nhân viên mặt đất:

• Không chụp ảnh hành khách;
• Không đăng gì lên mạng xã hội liên quan tới hành khách, kể cả không nêu tên;
• Không kể chuyện về hành khách cụ thể ra ngoài;
• Không tiết lộ hành trình của bất kỳ ai.

Điểm thứ hai đáng nhấn mạnh: bài đăng kể về "một hành khách hôm nay" dù không nêu tên vẫn có thể khiến người đó nhận ra mình và cảm thấy bị xâm phạm.

An ninh hệ thống

Điều 16 Luật 116/2025/QH15 quy định về các hoạt động bảo vệ an ninh mạng. Điều 26 quy định các nội dung bảo đảm an ninh dữ liệu.

Hệ thống sân bay có ba đặc thù: liên quan trực tiếp tới an ninh hàng không; kết nối với hệ thống của nhiều hãng và của cơ quan quản lý; và gián đoạn gây ảnh hưởng dây chuyền lớn.

Nếu hệ thống thuộc diện hệ thống thông tin quan trọng về an ninh quốc gia, sẽ có thêm nghĩa vụ theo quy định riêng.

Sáu biện pháp:

• Tài khoản riêng cho từng nhân viên, không dùng chung theo ca;
• Xác thực nhiều lớp;
• Tự động khóa khi nhân viên rời quầy;
• Tách mạng hệ thống nghiệp vụ khỏi mạng văn phòng và wifi công cộng;
• Kiểm soát thiết bị di động tại khu vực hạn chế;
• Giám sát và cảnh báo hành vi bất thường.

Điểm thứ ba là biện pháp đơn giản nhưng quan trọng: một màn hình còn đăng nhập tại quầy trống là cửa mở vào hệ thống.

Phương án khi hệ thống sự cố

Sân bay là môi trường mà sự cố hệ thống gây ùn tắc ngay lập tức. Sáu nội dung cần chuẩn bị:

• Quy trình làm thủ tục thủ công, in ra giấy;
• Danh sách hành khách in sẵn hoặc tải về thiết bị ngoại tuyến;
• Cách xác minh danh tính khi không có hệ thống;
• Phân công nhân sự tăng cường;
• Thông báo cho hành khách đang chờ;
• Đối chiếu sau khi khôi phục.

Điểm thứ hai có mặt trái về bảo mật: danh sách in ra chứa thông tin của toàn bộ hành khách, cần được kiểm soát chặt và thu hồi, hủy sau chuyến.

Camera tại sân bay

Sân bay có mật độ camera cao nhất trong các không gian công cộng, và điều này có lý do an ninh chính đáng. Ba lưu ý về dữ liệu:

• Quy trình chặt cho việc trích xuất hình ảnh — có yêu cầu bằng văn bản, có phê duyệt, có ghi nhận;
• Không cung cấp cho người không có thẩm quyền;
• Không đăng hình ảnh từ camera lên mạng.

Nhân sự — mắt xích quan trọng

Ngành này có yêu cầu về nhân sự cao hơn thông thường vì liên quan an ninh hàng không. Sáu việc:

• Xác minh danh tính và lý lịch khi tuyển dụng theo quy định;
• Đào tạo về bảo mật và an ninh trước khi làm việc;
• Cam kết bảo mật, có hiệu lực sau khi nghỉ việc;
• Kiểm soát thẻ ra vào khu vực hạn chế;
• Thu hồi toàn bộ quyền và thẻ trong ngày cuối làm việc;
• Kênh báo cáo khi phát hiện dấu hiệu bất thường.

Làm việc cho nhiều hãng

Đơn vị phục vụ mặt đất thường phục vụ nhiều hãng hàng không cùng lúc. Bốn nguyên tắc:

• Phân tách dữ liệu giữa các hãng;
• Nhân viên chỉ truy cập hệ thống hãng mình đang phục vụ trong ca đó;
• Không chia sẻ thông tin vận hành của hãng này cho hãng khác;
• Cam kết bảo mật riêng trong hợp đồng với từng hãng.

Điểm thứ ba quan trọng về cạnh tranh: dữ liệu về tỷ lệ lấp đầy, tình hình chậm chuyến của một hãng là thông tin cạnh tranh.

Hành lý và đồ thất lạc

Xử lý hành lý thất lạc đòi hỏi mở kiểm tra để xác định chủ. Ba nguyên tắc:

• Có người chứng kiến và lập biên bản;
• Chỉ xem đủ để xác định chủ sở hữu;
• Không chụp ảnh đồ đạc cá nhân bằng thiết bị riêng.

Danh sách kiểm tra

• Nhân viên có tra cứu tự do thông tin hành khách không?
• Có giám sát tra cứu bất thường không?
• Có tài khoản riêng cho từng nhân viên không?
• Màn hình có tự khóa khi rời quầy không?
• Danh sách hành khách in ra có được thu hồi, hủy không?
• Có phân tách dữ liệu giữa các hãng không?
• Có thu hồi thẻ và quyền ngay khi nhân viên nghỉ không?

Đọc thêm cùng chủ đề

• Hệ thống đường sắt đô thị số hoá vận hành cần bảo đảm những gì?
• Doanh nghiệp quản lý quỹ hưu trí bảo vệ dữ liệu thành viên ra sao?
• Nhà máy vật liệu xây dựng số hoá sản xuất cần tuân thủ những gì?

Căn cứ pháp lý

• Luật 116/2025/QH15 Điều 16
• Luật 116/2025/QH15 Điều 26
• Luật 148/2025/QH15 Điều 27
• Luật 116/2025/QH15 Điều 15

Bài viết dẫn chiếu văn bản đang có hiệu lực. Nội dung mang tính tham khảo, không thay thế ý kiến tư vấn cho từng trường hợp cụ thể.