Chuyển đổi số

Theo Luật Chuyển đổi số 2025, hội, hiệp hội và tổ chức xã hội chuyển đổi số cần lưu ý gì?

01/08/2026
4 lượt xem
0 bình luận

Nghĩa vụ cơ bản giống doanh nghiệp — Điều 16 Luật 148/2025 dùng cụm "tổ chức" bao trùm, không giới hạn ở doanh nghiệp.

Hội nghề nghiệp, hiệp hội doanh nghiệp, tổ chức xã hội và các đơn vị phi lợi nhuận thường ít chú ý tới nghĩa vụ theo pháp luật công nghệ. Nhưng phần lớn quy định dùng cụm "cơ quan, tổ chức, cá nhân" — không phân biệt mục đích lợi nhuận.

Phạm vi áp dụng bao trùm

Khoản 1 Điều 16 Luật Chuyển đổi số 148/2025/QH15 quy định trách nhiệm của tổ chức:

Điểm a — tuân thủ pháp luật về chuyển đổi số, an ninh mạng, giao dịch điện tử, bảo vệ dữ liệu cá nhân, trí tuệ nhân tạo và pháp luật khác có liên quan khi tham gia, cung cấp hoặc sử dụng hệ thống số, hệ thống thông tin, nền tảng số, dữ liệu số và dịch vụ số;
Điểm b — cung cấp, cập nhật và chịu trách nhiệm về tính chính xác của thông tin, dữ liệu phục vụ giao dịch điện tử, dịch vụ số;
Điểm c — bảo đảm an ninh mạng, bảo vệ dữ liệu cá nhân và triển khai các biện pháp phòng ngừa rủi ro trong quá trình ứng dụng công nghệ số và vận hành hệ thống;
Điểm d — phối hợp với cơ quan nhà nước trong việc xác thực, chia sẻ dữ liệu số và thực hiện các nghĩa vụ khác;
Điểm đ — thực hiện các nghĩa vụ khác có liên quan theo quy định của pháp luật.

Không có mệnh đề loại trừ tổ chức phi lợi nhuận.

Tương tự, Điều 42 Luật An ninh mạng 116/2025/QH15 quy định trách nhiệm của cơ quan, tổ chức, cá nhân sử dụng không gian mạng, và Điều 10 quy định nhiệm vụ, biện pháp bảo vệ an ninh mạng đối với hệ thống thông tin mà không giới hạn theo loại hình chủ quản.

Dữ liệu hội viên — vấn đề trung tâm

Tài sản dữ liệu chính của một hội, hiệp hội là danh sách hội viên: thông tin liên hệ, thông tin về tổ chức hoặc cá nhân hội viên, lịch sử tham gia hoạt động, và đôi khi cả thông tin về hoạt động kinh doanh.

Với hiệp hội doanh nghiệp, danh sách hội viên còn có giá trị thương mại — và đây chính là điểm rủi ro.

Khoản 1 Điều 27 Luật 148/2025/QH15 quy định chủ quản dữ liệu phải chủ động thiết lập quy trình, biện pháp bảo vệ dữ liệu phù hợp với tính chất hoạt động và phương thức đáp ứng yêu cầu của chủ thể dữ liệu.

Khoản 3 Điều 5 Luật 148/2025/QH15 nghiêm cấm thu thập, sử dụng, chia sẻ, mua, bán, khai thác dữ liệu số trái quy định của pháp luật.

Ba tình huống cần chú ý:

Chia sẻ danh sách hội viên cho đơn vị tài trợ — cần có căn cứ và sự đồng ý của hội viên;
Dùng danh sách hội viên cho hoạt động ngoài phạm vi đã thông báo — chẳng hạn gửi quảng cáo của bên thứ ba;
Nhân sự nghỉ việc mang theo danh sách — điểm rò rỉ phổ biến nhất trong thực tế.

Điểm d khoản 2 Điều 26 Luật 116/2025/QH15 nêu triển khai cơ chế kiểm soát chặt chẽ nhân sự trực tiếp tham gia xử lý dữ liệu là một nội dung bảo đảm an ninh dữ liệu.

Điểm a khoản 1 Điều 15 Luật 116/2025/QH15 cũng liệt kê hành vi chiếm đoạt, mua bán, thu giữ, cố ý làm lộ thông tin thuộc bí mật kinh doanh, bí mật cá nhân gây ảnh hưởng đến danh dự, uy tín, nhân phẩm, quyền và lợi ích hợp pháp.

Sáu nhiệm vụ bảo vệ an ninh mạng

Khoản 1 Điều 10 Luật 116/2025/QH15 liệt kê sáu nhiệm vụ áp dụng cho mọi chủ quản hệ thống thông tin:

Điểm a — xác định cấp độ an ninh mạng của hệ thống thông tin;
Điểm b — đánh giá và quản lý rủi ro an ninh mạng;
Điểm c — đôn đốc, giám sát, kiểm tra công tác bảo vệ an ninh mạng;
Điểm d — tổ chức triển khai các biện pháp bảo vệ;
Điểm đ — thực hiện chế độ báo cáo theo quy định;
Điểm e — tổ chức tuyên truyền, nâng cao nhận thức về an ninh mạng.

Với hệ thống cấp độ 1 và 2 — nhóm mà hầu hết hội, hiệp hội thuộc về — khoản 3 Điều 10 quy định thực hiện đầy đủ sáu nhiệm vụ tại khoản 1, còn tám biện pháp tại khoản 2 thì theo nhu cầu, khả năng thực tế lựa chọn áp dụng.

Sự linh hoạt này phù hợp với tổ chức nguồn lực hạn chế: nhiệm vụ quản trị là bắt buộc, biện pháp kỹ thuật thì tương xứng với khả năng.

Website và hệ thống thông tin của tổ chức

Nhiều hội, hiệp hội vận hành website có phần tin tức, diễn đàn, hoặc khu vực hội viên. Nếu có nội dung do người dùng đăng, khoản 2 Điều 27 Luật 148/2025/QH15 áp dụng: trách nhiệm xây dựng công cụ để chủ động sàng lọc, phát hiện, thông báo, xử lý nhằm bảo vệ người sử dụng khỏi các nội dung xấu, độc hại, thông tin vi phạm pháp luật, tin giả, nội dung lừa đảo.

Khoản 1 Điều 14 Luật 116/2025/QH15 cũng đặt nghĩa vụ phòng ngừa, phát hiện, ngăn chặn, gỡ bỏ thông tin có nội dung quy định tại các khoản 1, 2 và 3 Điều 13 lên chủ quản hệ thống thông tin.

Với tổ chức quy mô nhỏ, mức triển khai phù hợp là: có kênh cho người dùng báo cáo nội dung, có quy trình xử lý báo cáo, và có người chịu trách nhiệm.

Một điểm cần rà soát cụ thể: điểm e khoản 1 Điều 13 Luật 116/2025/QH15 nêu hành vi đăng tải, truyền đưa hình ảnh sai lệch, không chính xác, không đầy đủ về bản đồ Việt Nam hoặc thể hiện sai chủ quyền quốc gia Việt Nam. Hình ảnh bản đồ trong tài liệu, ấn phẩm, trang liên hệ là nơi dễ vướng nhất.

Đào tạo năng lực số

Khoản 5 Điều 17 Luật 148/2025/QH15 quy định doanh nghiệp, tổ chức sử dụng lao động có trách nhiệm tổ chức đào tạo, bồi dưỡng, phổ cập năng lực số cơ bản cho người lao động.

Cụm "tổ chức sử dụng lao động" bao gồm hội, hiệp hội có nhân sự làm việc thường xuyên.

Khoản 3 Điều 17 giao các Bộ, Ủy ban nhân dân các cấp trách nhiệm tổ chức phổ cập năng lực số cơ bản — tổ chức có thể cử nhân sự tham gia chương trình do địa phương tổ chức thay vì tự làm.

Vai trò riêng của hội, hiệp hội

Bên cạnh nghĩa vụ, các đạo luật cũng ghi nhận vai trò của tổ chức xã hội trong phát triển công nghệ.

Khoản 1 Điều 16 Luật Trí tuệ nhân tạo 134/2025/QH15 xác định hạ tầng trí tuệ nhân tạo quốc gia bao gồm hạ tầng do Nhà nước, doanh nghiệp và TỔ CHỨC XÃ HỘI đầu tư; khoản 2 Điều 16 nêu Nhà nước khuyến khích doanh nghiệp, viện nghiên cứu, trường đại học và tổ chức xã hội đầu tư, xây dựng và chia sẻ hạ tầng.

Khoản 6 Điều 5 Luật 134/2025/QH15 nêu chính sách khuyến khích các tổ chức, mạng lưới và sáng kiến xã hội thúc đẩy an toàn, đạo đức, tin cậy và xây dựng niềm tin xã hội trong phát triển trí tuệ nhân tạo.

Với Luật Công nghiệp công nghệ số 71/2025/QH15, khoản 1 Điều 6 nêu hoạt động hợp tác quốc tế bao gồm tham gia tổ chức quốc tế, hội, hiệp hội ở nước ngoài về công nghiệp công nghệ số.

Đây là những hướng hoạt động mà hiệp hội ngành nghề có thể cân nhắc: tham gia xây dựng chuẩn mực ngành, tổ chức chương trình nâng cao nhận thức cho hội viên, và kết nối hội viên với các chương trình hỗ trợ của Nhà nước.

Hỗ trợ cho hội viên là doanh nghiệp nhỏ

Một vai trò thiết thực: giúp hội viên tiếp cận chính sách hỗ trợ. Khoản 1 Điều 37 Luật 148/2025/QH15 quy định Nhà nước hỗ trợ tài chính cho doanh nghiệp nhỏ và vừa, hợp tác xã, hộ kinh doanh chuyển đổi số; khoản 4 Điều 37 giao Ủy ban nhân dân cấp tỉnh tham gia hướng dẫn, tổ chức thực hiện.

Trong thực tế, rào cản lớn nhất với doanh nghiệp nhỏ không phải là thiếu chính sách mà là không biết chính sách tồn tại và không biết làm thủ tục. Hiệp hội có vị trí thuận lợi để làm cầu nối.

Danh mục việc cần làm

Xác định cấp độ hệ thống thông tin của tổ chức;
Rà soát ai có quyền truy cập danh sách hội viên và phân quyền lại theo nhu cầu công việc;
Ghi nhật ký thao tác xuất dữ liệu hội viên;
Thu hồi quyền truy cập ngay khi nhân sự nghỉ việc;
Ký cam kết bảo mật với nhân sự tiếp cận dữ liệu hội viên;
Rà soát việc chia sẻ dữ liệu hội viên cho bên thứ ba;
Rà soát hình ảnh bản đồ Việt Nam trong tài liệu, ấn phẩm, website;
Thiết lập kênh báo cáo và quy trình xử lý nội dung vi phạm nếu có diễn đàn;
Tổ chức phổ biến kiến thức an ninh mạng và năng lực số cho nhân sự;
Sao lưu dữ liệu định kỳ và kiểm thử khôi phục;
Bật xác thực hai lớp cho tài khoản quản trị website và thư điện tử.