Theo Luật An ninh mạng 2025, đơn vị tổ chức du lịch mạo hiểm cần chuẩn bị dữ liệu thế nào?

Trong hoạt động mạo hiểm, dữ liệu liên lạc và thông tin y tế có ý nghĩa sinh mạng. Bài viết bàn về chuẩn bị dữ liệu cho tình huống khẩn cấp.

Tổ chức tour leo núi, trekking đường dài, chèo thuyền vượt thác, lặn biển đặt đơn vị vào bối cảnh mà dữ liệu không phải vấn đề tuân thủ mà là công cụ cứu người. Ở nơi không có sóng điện thoại, thông tin đúng và kênh liên lạc hoạt động là ranh giới giữa an toàn và tai nạn nghiêm trọng.

Lưu ý trước: hoạt động du lịch mạo hiểm chịu điều chỉnh của pháp luật về du lịch và các quy định về an toàn cho từng loại hình. Bài viết bàn về khía cạnh dữ liệu và công nghệ.

Thông tin y tế của khách — cần và nhạy cảm

Đây là tình huống mà việc thu thập dữ liệu sức khỏe là chính đáng và cần thiết: dị ứng thuốc, bệnh tim mạch, hen suyễn, tiểu đường, thuốc đang dùng đều ảnh hưởng trực tiếp tới việc xử lý khi có sự cố.

Khoản 1 Điều 27 Luật 148/2025/QH15 quy định chủ quản dữ liệu phải chủ động thiết lập quy trình, biện pháp bảo vệ dữ liệu phù hợp với tính chất hoạt động và phương thức đáp ứng yêu cầu của chủ thể dữ liệu.

Chín nguyên tắc:

• Giải thích rõ vì sao cần — khách hiểu thì mới khai trung thực;
• Nhấn mạnh hậu quả của việc giấu bệnh;
• Chỉ thu thập thông tin ảnh hưởng tới an toàn chuyến đi;
• Hướng dẫn viên nhận thông tin ở mức cần để xử lý tình huống;
• Không thảo luận tình trạng của khách trước mặt người khác;
• Không ghi vào danh sách dán công khai;
• Mang theo bản in thông tin y tế thiết yếu — nơi không có sóng thì điện thoại vô dụng;
• Bảo mật bản in đó, thu hồi sau chuyến;
• Xóa dữ liệu sau chuyến đi và hết thời hạn cần thiết.

Điểm thứ hai đáng nhấn mạnh: nhiều khách giấu bệnh vì sợ bị từ chối tham gia, và đây là nguyên nhân của nhiều sự cố. Cách tiếp cận tốt là giải thích rằng thông tin dùng để bảo vệ họ, và tìm phương án phù hợp thay vì loại trừ.

Điểm thứ bảy là chi tiết cứu người: khi khách bất tỉnh ở nơi xa, thông tin về dị ứng thuốc phải tiếp cận được ngay bởi người đang ở đó.

Thiết bị liên lạc và định vị

Điều 26 Luật 116/2025/QH15 quy định các nội dung bảo đảm an ninh dữ liệu, gồm bảo đảm tính sẵn sàng.

Chín yêu cầu:

• Thiết bị liên lạc vệ tinh cho khu vực không có sóng;
• Nhiều lớp dự phòng — không chỉ một thiết bị;
• Kiểm tra pin và hoạt động trước mỗi chuyến, có ghi nhận;
• Nguồn dự phòng đủ cho toàn chuyến;
• Nút báo động khẩn cấp, hướng dẫn khách cách dùng;
• Chia sẻ vị trí với đầu mối ở nhà theo lịch định kỳ;
• Quy trình khi mất liên lạc quá thời gian dự kiến;
• Bản đồ giấy và la bàn làm dự phòng cho thiết bị điện tử;
• Kỹ năng định hướng không phụ thuộc thiết bị.

Điểm thứ tám và thứ chín là nguyên tắc mà người làm nghề lâu năm luôn giữ: thiết bị điện tử hỏng, hết pin, ướt nước — và khi đó chỉ còn kỹ năng con người.

Điểm thứ bảy là biện pháp cứu hộ quan trọng nhất: nếu đoàn không báo về đúng giờ, quy trình tìm kiếm phải được kích hoạt theo kế hoạch đã lập trước, không phải bàn bạc lúc đó.

Kế hoạch chuyến đi và chia sẻ thông tin

Bảy nội dung cần chuẩn bị và để lại cho đầu mối ở nhà: lộ trình chi tiết, các điểm dừng; danh sách thành viên và thông tin liên hệ khẩn cấp; thông tin y tế thiết yếu; thiết bị mang theo; thời điểm dự kiến báo về; ngưỡng thời gian kích hoạt tìm kiếm; và thông tin liên hệ với lực lượng cứu hộ địa phương.

Cũng nên thông báo cho chính quyền địa phương với các chuyến vào khu vực xa, theo quy định nếu có.

Ghi nhận và trách nhiệm

Khoản 1 Điều 19 Luật 20/2023/QH15 quy định:

Nội dung của thông điệp dữ liệu được bảo đảm toàn vẹn khi nội dung đó chưa bị thay đổi, trừ những thay đổi về hình thức phát sinh trong quá trình gửi, lưu trữ hoặc hiển thị thông điệp dữ liệu.

Bảy nội dung nên ghi nhận và không sửa được: nội dung phổ biến an toàn trước chuyến, có xác nhận của khách; kiểm tra thiết bị bảo hộ, có ảnh; điều kiện thời tiết và quyết định tiếp tục hay dừng; diễn biến khi có sự cố; thời điểm các mốc; người ra quyết định; và biên bản sau chuyến.

Điểm thứ ba là điểm quyết định trách nhiệm khi có tai nạn: quyết định tiếp tục hành trình dù thời tiết xấu là điều cần được ghi nhận cùng căn cứ, chứ không phải tranh cãi sau đó.

Điểm thứ nhất bảo vệ cả hai bên: khách đã được cảnh báo về rủi ro cụ thể nào và cam kết tuân thủ quy tắc gì.

Hình ảnh trong chuyến đi

Điều 15 Luật 116/2025/QH15 liệt kê các hành vi xâm phạm bí mật cá nhân, bí mật gia đình và đời sống riêng tư trên không gian mạng.

Sáu nguyên tắc: xin phép trước khi dùng ảnh khách cho quảng cáo; sự đồng ý riêng, không gộp vào hợp đồng tour; không quay cảnh khách gặp sự cố, kiệt sức; không đăng hình ảnh tai nạn; tôn trọng khi khách từ chối; và cơ chế gỡ ảnh.

Điểm thứ ba và thứ tư là vấn đề về sự tôn trọng: nội dung khách khó khăn, sợ hãi thu hút lượt xem nhưng gây tổn thương cho người trong đó.

Bảo hiểm và minh bạch rủi ro

Bảy nguyên tắc: nói rõ mức độ rủi ro thực tế, không giảm nhẹ để bán tour; kiểm tra bảo hiểm của khách có bao gồm hoạt động mạo hiểm không — nhiều gói loại trừ; hỗ trợ khách mua bảo hiểm phù hợp; ghi rõ chi phí cứu hộ do ai chịu; không quảng cáo hình ảnh vượt quá năng lực thực tế của khách phổ thông; yêu cầu chứng minh kinh nghiệm với tour khó; và quyền từ chối khách không đủ điều kiện.

Điểm thứ hai là vấn đề khiến nhiều gia đình khánh kiệt: chi phí cứu hộ trực thăng, điều trị ở nước ngoài rất lớn, và bảo hiểm du lịch thông thường thường loại trừ hoạt động mạo hiểm.

Điểm thứ bảy là trách nhiệm nghề nghiệp: nhận khách không đủ thể lực vì áp lực doanh thu là đặt cả đoàn vào nguy hiểm.

Hướng dẫn viên và nhân sự

Sáu yêu cầu: đủ năng lực và chứng chỉ theo quy định; đào tạo sơ cấp cứu, có cập nhật; hiểu quy trình xử lý khẩn cấp; quyền quyết định dừng chuyến vì lý do an toàn mà không bị quy trách nhiệm; kênh báo cáo khi thấy rủi ro; và không bị áp lực doanh thu chi phối quyết định an toàn.

Điểm thứ tư và thứ sáu là điều quyết định văn hóa an toàn: khi hướng dẫn viên biết rằng quyết định quay lại vì thời tiết sẽ được ủng hộ chứ không bị trách, họ sẽ đưa ra quyết định đúng.

Danh sách kiểm tra

• Có bản in thông tin y tế mang theo không?
• Có giải thích rõ để khách khai trung thực về sức khỏe không?
• Có thiết bị liên lạc dự phòng nhiều lớp không?
• Có ngưỡng thời gian kích hoạt tìm kiếm đã lập trước không?
• Có bản đồ giấy, la bàn dự phòng không?
• Quyết định tiếp tục hay dừng có được ghi nhận cùng căn cứ không?
• Hướng dẫn viên có quyền dừng chuyến mà không bị quy trách nhiệm không?

Đọc thêm cùng chủ đề

• Đơn vị khảo sát thị trường thu thập ý kiến người dân cần tuân thủ gì?
• Kho hàng tự động hóa cần bảo đảm an toàn và dữ liệu thế nào?
• Đơn vị cung cấp internet và truyền hình xử lý dữ liệu thuê bao thế nào?

Căn cứ pháp lý

• Luật 116/2025/QH15 Điều 26
• Luật 148/2025/QH15 Điều 27
• Luật 116/2025/QH15 Điều 15
• Luật 20/2023/QH15 Điều 19

Bài viết dẫn chiếu văn bản đang có hiệu lực. Nội dung mang tính tham khảo, không thay thế ý kiến tư vấn cho từng trường hợp cụ thể.