Theo Luật Công nghiệp công nghệ số, đơn vị đo kiểm và chứng nhận sản phẩm công nghệ cần bảo đảm gì?

Đơn vị đo kiểm nắm thiết kế và kết quả thử nghiệm sản phẩm chưa ra mắt. Bài viết chỉ ra nghĩa vụ bảo mật và tính độc lập.

Trước khi một thiết bị công nghệ ra thị trường, nó thường phải qua đo kiểm và chứng nhận. Đơn vị thực hiện việc này tiếp cận thiết kế chi tiết, mã nguồn, kết quả thử nghiệm của sản phẩm chưa công bố — thông tin có giá trị thương mại rất lớn.

Khung pháp lý về quản lý chất lượng

Điều 7 Luật 71/2025/QH15 quy định về quản lý chất lượng trong hoạt động công nghiệp công nghệ số.

Khoản 1 nêu Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ ban hành quy chuẩn kỹ thuật; yêu cầu kỹ thuật; quy định áp dụng tiêu chuẩn quốc tế, tiêu chuẩn khu vực, tiêu chuẩn nước ngoài, tiêu chuẩn quốc gia trong công nghiệp công nghệ số theo quy định của pháp luật về tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật.

Khoản 2 quy định Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang Bộ xây dựng, ban hành quy chuẩn kỹ thuật, đề nghị công bố tiêu chuẩn quốc gia, hướng dẫn áp dụng tiêu chuẩn về công nghiệp công nghệ số đối với các sản phẩm, dịch vụ công nghệ số ứng dụng trong các ngành, lĩnh vực được phân công.

Khoản 3 nêu Bộ, cơ quan ngang Bộ thực hiện quản lý nhà nước về quản lý chất lượng sản phẩm, dịch vụ công nghệ số theo quy định của pháp luật về chất lượng sản phẩm, hàng hóa trong các ngành, lĩnh vực được phân công.

Hệ quả với đơn vị đo kiểm: cùng một loại sản phẩm có thể chịu quy chuẩn khác nhau tùy lĩnh vực ứng dụng. Cần xác định đúng quy chuẩn áp dụng trước khi thử nghiệm.

Nguyên tắc về tiêu chuẩn

Khoản 2 Điều 14 Luật 148/2025/QH15 nêu năm nguyên tắc cho hoạt động tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật trong lĩnh vực chuyển đổi số. Ba nguyên tắc liên quan trực tiếp tới đơn vị đo kiểm:

Điểm c — Cơ quan, tổ chức, cá nhân được phép áp dụng trực tiếp tiêu chuẩn quốc tế, tiêu chuẩn khu vực, tiêu chuẩn nước ngoài. Điều này cho phép đơn vị đo kiểm sử dụng phương pháp thử theo tiêu chuẩn quốc tế, thuận lợi cho sản phẩm xuất khẩu.

Điểm d — Không tạo rào cản kỹ thuật không cần thiết cho chuyển đổi số. Đơn vị đo kiểm không nên yêu cầu thử nghiệm vượt quá mức quy chuẩn đòi hỏi.

Điểm đ — Bảo đảm an ninh mạng, bảo vệ dữ liệu cá nhân và quyền con người, quyền công dân trên môi trường số.

Bảo mật thông tin sản phẩm

Đây là nghĩa vụ cốt lõi của nghề. Điều 10 Luật 71/2025/QH15 quy định: Cơ quan, tổ chức, cá nhân tham gia hoặc có liên quan đến hoạt động công nghiệp công nghệ số phải tuân thủ quy định của pháp luật về an toàn thông tin mạng, an ninh mạng, pháp luật về dữ liệu, dữ liệu cá nhân và pháp luật khác có liên quan.

Khoản 1 Điều 27 Luật 148/2025/QH15 quy định chủ quản dữ liệu phải chủ động thiết lập quy trình, biện pháp bảo vệ dữ liệu phù hợp với tính chất hoạt động và phương thức đáp ứng yêu cầu của chủ thể dữ liệu.

Tám biện pháp:

• Phân quyền theo dự án — kỹ thuật viên không tham gia dự án không xem được hồ sơ;
• Mẫu thử được bảo quản có kiểm soát, ghi nhận ai tiếp cận;
• Không chụp ảnh mẫu bằng thiết bị cá nhân;
• Tài liệu thiết kế lưu mã hóa, không sao chép ra ngoài;
• Cam kết bảo mật với mọi nhân sự, có hiệu lực sau khi nghỉ việc;
• Không tiết lộ danh sách khách hàng đang thử nghiệm sản phẩm gì;
• Trả lại hoặc hủy mẫu theo thỏa thuận, có biên bản;
• Xóa dữ liệu dự án sau thời hạn lưu.

Điểm thứ sáu đáng nhấn mạnh: chỉ riêng việc một doanh nghiệp đang thử nghiệm loại sản phẩm nào đã là thông tin cạnh tranh có giá trị.

Tính độc lập

Đây là điều kiện tồn tại của nghề đo kiểm. Bốn nguyên tắc:

• Không có lợi ích trong doanh nghiệp được thử nghiệm;
• Không tư vấn thiết kế rồi đo kiểm chính sản phẩm đó — đây là xung đột lợi ích rõ ràng;
• Kết quả không phụ thuộc vào mức phí;
• Có quy trình xử lý áp lực từ khách hàng muốn kết quả đạt.

Điểm thứ hai là ranh giới cần rõ với các đơn vị làm cả tư vấn lẫn đo kiểm: hai mảng phải tách biệt về nhân sự và tổ chức.

Kết quả thử nghiệm không đạt

Đây là tình huống nhạy cảm nhất. Bốn nguyên tắc:

• Kết quả không đạt cũng là thông tin bảo mật — không tiết lộ cho bên thứ ba;
• Báo cáo trung thực, nêu rõ tiêu chí nào không đạt và ở mức nào;
• Không sửa kết quả dưới bất kỳ áp lực nào;
• Cho phép thử lại theo quy trình, ghi nhận đầy đủ các lần thử.

Điểm thứ tư quan trọng về minh bạch: hồ sơ cần thể hiện đầy đủ các lần thử, không chỉ lần cuối cùng đạt.

Dữ liệu trong quá trình thử nghiệm

Một số phép thử tạo ra dữ liệu về người dùng — thử nghiệm ứng dụng với người dùng thật, đo kiểm thiết bị y tế. Ba nguyên tắc:

• Dùng dữ liệu giả lập nếu có thể;
• Nếu phải dùng dữ liệu thật, ẩn danh trước;
• Nếu có người tham gia thử nghiệm, thông báo rõ và xin đồng ý.

Hỗ trợ doanh nghiệp áp dụng tiêu chuẩn quốc tế

Khoản 4 Điều 7 Luật 71/2025/QH15 quy định Nhà nước hỗ trợ doanh nghiệp công nghệ số tham gia xây dựng, áp dụng các tiêu chuẩn quốc tế trong Chương trình phát triển công nghiệp công nghệ số.

Đơn vị đo kiểm có thể tư vấn cho khách hàng về chương trình hỗ trợ này — đặc biệt với doanh nghiệp nhỏ muốn xuất khẩu nhưng ngại chi phí chứng nhận quốc tế.

Bảo mật của chính phòng thử nghiệm

Phòng đo kiểm là mục tiêu giá trị vì tập trung thông tin sản phẩm của nhiều doanh nghiệp. Bốn biện pháp:

• Mạng phòng thử nghiệm tách khỏi mạng văn phòng và internet;
• Kiểm soát ra vào khu vực thử nghiệm;
• Không cho phép thiết bị cá nhân trong khu vực có mẫu nhạy cảm;
• Sao lưu dữ liệu kết quả, mã hóa.

Danh sách kiểm tra

• Có phân quyền theo dự án không?
• Mẫu thử có ghi nhận ai tiếp cận không?
• Nhân viên có chụp ảnh mẫu bằng thiết bị cá nhân không?
• Có tách bạch tư vấn và đo kiểm không?
• Danh sách khách hàng có được giữ kín không?
• Hồ sơ có ghi nhận đầy đủ các lần thử, kể cả lần không đạt không?
• Mạng phòng thử nghiệm có tách khỏi internet không?

Đọc thêm cùng chủ đề

• Nhà máy dệt may gia công số hoá sản xuất cần lưu ý những gì?
• Ban quản lý chợ đầu mối số hoá quản lý cần tuân thủ những gì?
• Công ty bảo trì thang máy kết nối giám sát từ xa cần lưu ý gì?

Căn cứ pháp lý

• Luật 71/2025/QH15 Điều 7
• Luật 71/2025/QH15 Điều 10
• Luật 148/2025/QH15 Điều 14
• Luật 148/2025/QH15 Điều 27

Bài viết dẫn chiếu văn bản đang có hiệu lực. Nội dung mang tính tham khảo, không thay thế ý kiến tư vấn cho từng trường hợp cụ thể.