Theo Luật Công nghiệp công nghệ số, nhà máy dệt may gia công số hoá sản xuất cần lưu ý những gì?

Nhà máy gia công giữ mẫu thiết kế của nhiều thương hiệu cạnh tranh nhau. Bài viết bàn về phân tách dữ liệu và giám sát người lao động.

Nhà máy dệt may gia công thường sản xuất cho nhiều thương hiệu cùng lúc, trong đó có những thương hiệu cạnh tranh trực tiếp với nhau. Việc số hoá sản xuất — quản lý đơn hàng, thiết kế số, chuyền may thông minh — đặt ra bài toán phân tách dữ liệu nghiêm ngặt.

Mẫu thiết kế của khách hàng

Với thương hiệu thời trang, mẫu thiết kế của bộ sưu tập sắp ra mắt là bí mật có giá trị lớn nhất. Rò rỉ trước ngày ra mắt gây thiệt hại nghiêm trọng và thường dẫn tới chấm dứt hợp đồng gia công.

Điều 10 Luật 71/2025/QH15 quy định: Cơ quan, tổ chức, cá nhân tham gia hoặc có liên quan đến hoạt động công nghiệp công nghệ số phải tuân thủ quy định của pháp luật về an toàn thông tin mạng, an ninh mạng, pháp luật về dữ liệu, dữ liệu cá nhân và pháp luật khác có liên quan.

Khoản 1 Điều 27 Luật 148/2025/QH15 quy định chủ quản dữ liệu phải chủ động thiết lập quy trình, biện pháp bảo vệ dữ liệu phù hợp với tính chất hoạt động và phương thức đáp ứng yêu cầu của chủ thể dữ liệu.

Chín biện pháp:

• Phân tách dữ liệu theo từng khách hàng, kiểm thử thật;
• Phân quyền theo đơn hàng — nhân sự chỉ xem đơn mình phụ trách;
• Đóng dấu chìm bản vẽ, tài liệu kỹ thuật theo người xem;
• Kiểm soát in ấn, thu hồi bản in sau khi hoàn thành mã hàng;
• Hạn chế điện thoại tại xưởng mẫu và khu vực may hàng mẫu;
• Cam kết bảo mật với nhân sự kỹ thuật và quản lý;
• Ghi nhật ký truy cập, tải tệp thiết kế;
• Cảnh báo tải hàng loạt;
• Xóa hoặc trả lại tài liệu sau khi kết thúc đơn hàng.

Điểm thứ nhất là yêu cầu mà chính khách hàng thường kiểm tra: nếu nhân sự phụ trách thương hiệu A xem được thiết kế của thương hiệu B đang gia công cùng nhà máy, đó là lỗi nghiêm trọng.

Điểm thứ năm cần cân bằng: cấm điện thoại hoàn toàn trong nhà máy là biện pháp gây khó cho người lao động; giới hạn ở khu vực nhạy cảm nhất là hợp lý hơn.

Đánh giá từ nhà mua hàng

Các thương hiệu quốc tế thường đánh giá nhà máy về nhiều mặt, trong đó có an toàn thông tin và điều kiện lao động. Sáu việc chuẩn bị:

• Quy trình bảo mật viết thành văn bản;
• Chứng minh được phân quyền và nhật ký;
• Kiểm soát ra vào khu vực sản xuất;
• Dữ liệu về giờ làm việc, lương chính xác và nhất quán;
• Không tạo hai hệ thống sổ sách khác nhau;
• Cung cấp đủ để chứng minh tuân thủ mà không mở dữ liệu của khách hàng khác.

Điểm thứ năm là vấn đề nghiêm trọng trong ngành: việc lập hai bộ dữ liệu chấm công — một để báo cáo, một là thực tế — không chỉ là gian lận với khách hàng mà còn là hành vi làm sai lệch dữ liệu.

Khoản 2 Điều 26 Luật 116/2025/QH15 quy định về bảo vệ dữ liệu, trong đó có nội dung bảo đảm dữ liệu không bị làm sai lệch.

Dữ liệu người lao động

Nhà máy dệt may có số lượng lao động lớn và ngày càng nhiều hệ thống theo dõi: chấm công sinh trắc, đo năng suất theo chuyền, camera giám sát.

Bảy nguyên tắc:

• Thông báo minh bạch về phạm vi giám sát, bằng ngôn ngữ dễ hiểu;
• Dữ liệu sinh trắc lưu dạng đặc trưng không khôi phục được ảnh gốc;
• Phương án thay thế cho người không muốn dùng sinh trắc;
• Chỉ giám sát trong giờ làm việc, không ở khu vực sinh hoạt;
• Không camera ở nhà vệ sinh, phòng thay đồ, khu nghỉ;
• Quy trình khiếu nại khi bị xử lý dựa trên dữ liệu năng suất;
• Bảo mật thông tin cá nhân, lương, tình trạng sức khỏe.

Điểm thứ sáu quan trọng về công bằng: hệ thống đo năng suất có thể sai do lỗi thiết bị, do phân công, do chất lượng nguyên liệu — và người lao động cần có cách phản hồi trước khi bị trừ lương.

An ninh hệ thống sản xuất

Máy cắt tự động, máy thêu điều khiển số, hệ thống quản lý chuyền. Sáu biện pháp:

• Tách mạng thiết bị sản xuất khỏi mạng văn phòng và wifi;
• Đổi mật khẩu mặc định trên mọi máy;
• Kiểm soát cổng USB — tệp mẫu thêu, mẫu cắt thường chuyển bằng USB;
• Sao lưu chương trình gia công và dữ liệu đơn hàng;
• Quy trình cập nhật phần mềm máy có kiểm thử;
• Phương án vận hành khi hệ thống sự cố.

Điểm thứ ba là đường lây nhiễm phổ biến nhất trong nhà máy và cũng là đường rò rỉ mẫu thiết kế.

Ưu đãi cho nghiên cứu phát triển

Điều 16 Luật 71/2025/QH15 quy định về thúc đẩy nghiên cứu và phát triển sản phẩm, dịch vụ công nghệ số.

Khoản 4 quy định các khoản chi của doanh nghiệp cho nghiên cứu và phát triển công nghệ số được tăng mức chi bổ sung khi xác định thu nhập chịu thuế thu nhập doanh nghiệp theo quy định pháp luật về thuế thu nhập doanh nghiệp.

Nếu nhà máy tự phát triển hệ thống quản lý chuyền, phần mềm tối ưu cắt vải giảm hao hụt, hoặc giải pháp kiểm tra chất lượng bằng hình ảnh, các khoản chi có thể thuộc phạm vi ưu đãi. Ba việc: tách bạch chi phí trong sổ sách; lưu hồ sơ đề tài; và tra pháp luật thuế để biết mức cụ thể.

Chuỗi cung ứng và truy xuất

Nhiều thị trường nhập khẩu yêu cầu chứng minh nguồn gốc nguyên phụ liệu. Bốn yêu cầu: số hoá hồ sơ nhà cung cấp; liên kết nguyên liệu với lô hàng thành phẩm; không cho nhập nguyên liệu vào hệ thống khi hồ sơ chưa đủ; và bảo mật danh sách nhà cung cấp.

Nhân sự và rủi ro rò rỉ

Ngành dệt may có tỷ lệ luân chuyển nhân sự cao, kể cả ở cấp kỹ thuật. Sáu biện pháp:

• Cam kết bảo mật ký từ khi tuyển, có hiệu lực sau khi nghỉ việc;
• Thu hồi quyền truy cập trong ngày cuối làm việc, không để đến cuối tháng;
• Kiểm tra thiết bị, tài liệu khi bàn giao;
• Giám sát tải tệp bất thường trong giai đoạn nhân sự đã nộp đơn nghỉ;
• Đào tạo định kỳ — nhiều vi phạm do không nhận thức được mức nghiêm trọng;
• Kênh báo cáo khi phát hiện dấu hiệu rò rỉ.

Điểm thứ tư là biện pháp thực tế nhất: phần lớn vụ mang mẫu thiết kế sang đối thủ xảy ra trong hai tuần cuối trước khi nghỉ việc.

Đối tác gia công phụ

Nhà máy thường thuê gia công lại một phần công đoạn. Năm nguyên tắc:

• Xin phép khách hàng trước khi chuyển công đoạn cho bên thứ ba — nhiều hợp đồng cấm điều này;
• Ràng buộc bảo mật với đơn vị gia công phụ, ở mức không thấp hơn cam kết với khách;
• Chỉ chuyển tài liệu cần thiết cho công đoạn đó;
• Thu hồi tài liệu sau khi hoàn thành;
• Chịu trách nhiệm về vi phạm của bên gia công phụ trước khách hàng.

Điểm thứ nhất là nguyên nhân của nhiều vụ chấm dứt hợp đồng: khách hàng phát hiện mẫu của mình đang được may ở một xưởng mà họ chưa từng biết tới và chưa từng đánh giá.

Danh sách kiểm tra

• Có phân tách dữ liệu giữa các thương hiệu gia công không?
• Nhân sự có xem được thiết kế đơn hàng khác không?
• Bản vẽ có đóng dấu chìm theo người xem không?
• Có hai bộ dữ liệu chấm công không?
• Có camera ở khu vực sinh hoạt người lao động không?
• Có quy trình khiếu nại về dữ liệu năng suất không?
• USB có dùng chung giữa văn phòng và máy sản xuất không?

Đọc thêm cùng chủ đề

• Doanh nghiệp làm nền tảng quản lý dự án cần cam kết những gì?
• Sân bay địa phương số hoá vận hành cần bảo đảm những gì?
• Đơn vị cứu trợ và khắc phục sau thiên tai xử lý dữ liệu ra sao?

Căn cứ pháp lý

• Luật 71/2025/QH15 Điều 10
• Luật 71/2025/QH15 Điều 16
• Luật 148/2025/QH15 Điều 27
• Luật 116/2025/QH15 Điều 26

Bài viết dẫn chiếu văn bản đang có hiệu lực. Nội dung mang tính tham khảo, không thay thế ý kiến tư vấn cho từng trường hợp cụ thể.