Doanh nghiệp sản xuất pin và ắc quy cần tuân thủ những gì?

Pin lỗi gây cháy nổ trong nhà người dùng. Bài viết bàn về truy xuất lô, hệ thống quản lý pin và nghĩa vụ thu hồi.

Sản xuất pin và ắc quy là ngành mà một lỗi nhỏ trong quy trình có thể dẫn tới cháy nổ trong nhà người dùng, trong xe, hoặc trong túi của một đứa trẻ. Đây cũng là ngành có rủi ro môi trường lớn với hóa chất và kim loại nặng.

Lưu ý trước: sản xuất pin chịu điều chỉnh của pháp luật về chất lượng sản phẩm hàng hóa, hóa chất, bảo vệ môi trường, và các quy chuẩn kỹ thuật. Bài viết bàn về khía cạnh dữ liệu và công nghệ số.

Truy xuất tới từng cell

Đây là yêu cầu đặc thù của ngành: khi phát hiện lỗi, việc xác định chính xác lô nào bị ảnh hưởng quyết định quy mô thu hồi.

Khoản 1 Điều 19 Luật 20/2023/QH15 quy định:

Nội dung của thông điệp dữ liệu được bảo đảm toàn vẹn khi nội dung đó chưa bị thay đổi, trừ những thay đổi về hình thức phát sinh trong quá trình gửi, lưu trữ hoặc hiển thị thông điệp dữ liệu.

Mười một yêu cầu:

Ghi nhận nguyên liệu theo lô, kèm kết quả kiểm nghiệm;
Chặn nhập khi hồ sơ chưa đủ;
Mã hóa từng cell hoặc từng lô nhỏ nhất có thể;
Ghi nhận thông số quy trình tự động cho từng lô;
Lưu dữ liệu kiểm tra điện áp, dung lượng, nội trở của từng cell;
Không sửa được dữ liệu đã ghi;
Chặn xuất khi kết quả kiểm tra không đạt;
Ghi nhận đầy đủ cả sản phẩm loại;
Liên kết lô với khách hàng, thị trường phân phối;
Truy ngược trong thời gian ngắn;
Cân đối số lượng sản xuất, loại bỏ, xuất bán.

Điểm thứ ba là điều quyết định chi phí và uy tín khi có sự cố: nếu chỉ truy được tới lô lớn thì phải thu hồi hàng trăm nghìn sản phẩm; nếu truy được chính xác thì phạm vi thu hẹp nhiều lần.

Điểm thứ tám và thứ mười một là kiểm soát chống rò rỉ hàng lỗi: cell bị loại vì không đạt chuẩn nhưng tuồn ra thị trường là nguồn của các sản phẩm gây cháy nổ.

Hệ thống quản lý pin

Với pin lithium, mạch quản lý là lớp bảo vệ quyết định an toàn.

Điều 10 Luật 71/2025/QH15 quy định: Cơ quan, tổ chức, cá nhân tham gia hoặc có liên quan đến hoạt động công nghiệp công nghệ số phải tuân thủ quy định của pháp luật về an toàn thông tin mạng, an ninh mạng, pháp luật về dữ liệu, dữ liệu cá nhân và pháp luật khác có liên quan.

Chín nguyên tắc thiết kế:

Bảo vệ quá sạc, quá xả hoạt động ở lớp phần cứng;
Bảo vệ nhiệt độ độc lập với phần mềm;
Ngắt an toàn khi phát hiện bất thường;
Không cho phép phần mềm vô hiệu hóa các lớp bảo vệ;
Kiểm thử đầy đủ các kịch bản lỗi;
Nếu pin có kết nối, tách chức năng an toàn khỏi phần giao tiếp;
Xác thực bản cập nhật phần mềm quản lý pin bằng ký số;
Không cập nhật khi đang sạc hoặc đang xả tải lớn;
Ghi nhận lịch sử sự kiện bất thường trong pin.

Điểm thứ tư là ranh giới tuyệt đối: cho phép phần mềm nới giới hạn để tăng dung lượng hoặc tốc độ sạc là thiết kế nguy hiểm, và đã có sản phẩm gặp sự cố vì lý do này.

Điểm thứ chín có giá trị lớn cho việc điều tra sự cố: khi một pin cháy, dữ liệu lịch sử cho biết nó từng gặp điều kiện bất thường nào.

Nghĩa vụ thu hồi

Tám yêu cầu: kênh tiếp nhận phản ánh về sự cố, dễ tìm; đánh giá nhanh mọi báo cáo cháy nổ, không bỏ qua; xác định phạm vi lô bị ảnh hưởng; thông báo qua nhiều kênh, gồm cả kênh tới người mua lại; thông báo cơ quan quản lý theo quy định; không trì hoãn vì lo ngại thiệt hại; hướng dẫn xử lý an toàn với sản phẩm thu hồi; và ghi nhận đầy đủ quá trình.

Điểm thứ hai là nguyên tắc quan trọng: một báo cáo cháy nổ đơn lẻ dễ bị coi là do người dùng sai cách, nhưng nó có thể là dấu hiệu đầu tiên của lỗi hàng loạt.

Điểm thứ sáu là ranh giới đạo đức: mỗi ngày chậm thu hồi là thêm nhiều sản phẩm nguy hiểm đang được sạc qua đêm trong nhà người dân.

An toàn nhà máy

Điều 16 Luật 116/2025/QH15 quy định về các hoạt động bảo vệ an ninh mạng.

Tám biện pháp: hệ thống an toàn độc lập với điều khiển quá trình; giới hạn cứng ở lớp thiết bị cho nhiệt độ, áp suất; hệ thống chữa cháy phù hợp với đám cháy pin; cảnh báo nhiệt độ trong kho thành phẩm; tách mạng điều khiển; đổi mật khẩu mặc định; kiểm soát cổng USB; và ghi nhật ký thay đổi thông số.

Điểm thứ ba và thứ tư là đặc thù của ngành: đám cháy pin lithium khó dập bằng phương pháp thông thường và có thể bùng lại sau nhiều giờ; kho chứa hàng nghìn pin cần giám sát nhiệt độ liên tục.

Quản lý hóa chất và môi trường

Bảy yêu cầu: hồ sơ an toàn hóa chất đầy đủ, có bản in tại hiện trường; quản lý tồn kho hóa chất theo thời gian thực; sơ đồ kho cung cấp cho lực lượng chữa cháy; quan trắc nước thải, khí thải với thiết bị không sửa được số liệu; ghi nhận đầy đủ chất thải nguy hại; liên kết chứng từ chất thải không đứt đoạn; và công khai số liệu quan trắc cho cộng đồng.

Điểm thứ năm và thứ sáu quan trọng với ngành pin: chất thải chứa kim loại nặng, dung môi, và việc xử lý không đúng gây ô nhiễm nguồn nước lâu dài.

Thu hồi và tái chế pin cũ

Đây là trách nhiệm mở rộng của nhà sản xuất. Sáu nội dung: hệ thống thu hồi pin đã qua sử dụng; ghi nhận số lượng thu hồi; hướng dẫn người dùng cách xử lý an toàn; không để pin cũ đi vào rác thải sinh hoạt; chuyển cho đơn vị tái chế có giấy phép; và ghi nhận đầy đủ chứng từ.

Điểm thứ tư đáng lưu ý: pin lithium trong rác sinh hoạt là nguyên nhân của nhiều vụ cháy xe rác và bãi rác, và người dân thường không biết điều này.

Dữ liệu người dùng từ pin thông minh

Với pin có kết nối — pin xe điện, pin dự phòng thông minh — có dữ liệu về hành vi sử dụng. Năm nguyên tắc: chỉ thu thập dữ liệu cần cho an toàn và bảo hành; không theo dõi vị trí nếu không cần; không bán dữ liệu; thông báo rõ cho người dùng; và xóa khi kết thúc.

Bảo mật công nghệ

Điều 26 Luật 116/2025/QH15 quy định các nội dung bảo đảm an ninh dữ liệu. Năm biện pháp: phân quyền chặt với công thức, thông số quy trình; không lưu trên máy cá nhân; cam kết bảo mật với nhân sự nghiên cứu; ghi nhật ký và cảnh báo tải bất thường; và thận trọng khi tiếp khách tham quan.

Ưu đãi cho nghiên cứu phát triển

Điều 16 Luật 71/2025/QH15 quy định về thúc đẩy nghiên cứu và phát triển sản phẩm, dịch vụ công nghệ số.

Khoản 4 quy định các khoản chi của doanh nghiệp cho nghiên cứu và phát triển công nghệ số được tăng mức chi bổ sung khi xác định thu nhập chịu thuế thu nhập doanh nghiệp theo quy định pháp luật về thuế thu nhập doanh nghiệp.

Với ngành pin, phần mềm quản lý pin và hệ thống kiểm tra chất lượng tự động là nơi tập trung giá trị công nghệ. Ba việc: tách bạch chi phí; lưu hồ sơ đề tài; và tra pháp luật thuế để biết mức cụ thể.

Danh sách kiểm tra

Có mã hóa tới lô nhỏ nhất có thể không?
Có cân đối số lượng sản xuất, loại bỏ, xuất bán không?
Cell bị loại có được tiêu hủy có ghi nhận không?
Phần mềm có thể vô hiệu hóa lớp bảo vệ phần cứng không?
Có đánh giá nghiêm túc mọi báo cáo cháy nổ không?
Kho thành phẩm có giám sát nhiệt độ không?
Có hệ thống thu hồi pin cũ không?

Đọc thêm cùng chủ đề

Căn cứ pháp lý

Luật 71/2025/QH15 Điều 10
Luật 71/2025/QH15 Điều 16
Luật 20/2023/QH15 Điều 19
Luật 116/2025/QH15 Điều 26

Bài viết dẫn chiếu văn bản đang có hiệu lực. Nội dung mang tính tham khảo, không thay thế ý kiến tư vấn cho từng trường hợp cụ thể.

Theo Luật Công nghiệp công nghệ số, doanh nghiệp sản xuất pin và ắc quy cần tuân thủ những gì?