Mạng lưới hợp tác giữa doanh nghiệp, viện nghiên cứu và trường đại học; thành viên được ưu tiên truy cập hạ tầng AI quốc gia và dữ liệu dùng chung với chi phí ưu đãi.
Điều 24 Luật Trí tuệ nhân tạo 134/2025/QH15 giới thiệu một mô hình tổ chức mới: cụm liên kết trí tuệ nhân tạo. Với doanh nghiệp công nghệ quy mô vừa, đây là kênh tiếp cận nguồn lực đáng cân nhắc.
Định nghĩa — khoản 1
Khoản 1 Điều 24 quy định: cụm liên kết trí tuệ nhân tạo là mạng lưới hợp tác giữa doanh nghiệp, viện nghiên cứu, trường đại học và các tổ chức liên quan, được tổ chức theo hướng tăng cường liên kết về chức năng, hạ tầng trí tuệ nhân tạo, không gian vật lý nhằm thúc đẩy đổi mới sáng tạo, phát triển trí tuệ nhân tạo và nâng cao năng lực cạnh tranh.
Ba loại liên kết được nêu:
- Liên kết về chức năng — phân công vai trò giữa các thành viên;
- Liên kết về hạ tầng trí tuệ nhân tạo — dùng chung năng lực tính toán, dữ liệu, nền tảng;
- Liên kết về không gian vật lý — đặt gần nhau về địa lý.
Ba thành phần chính của cụm — doanh nghiệp, viện nghiên cứu, trường đại học — phản ánh mô hình hợp tác ba bên phổ biến trong các hệ sinh thái công nghệ.
Mô hình tổ chức — khoản 2
Khoản 2 Điều 24 quy định Nhà nước khuyến khích phát triển cụm liên kết theo mô hình kết hợp giữa không gian vật lý tập trung và mạng lưới liên kết số; hình thành các trung tâm của cụm liên kết tại khu công nghệ cao, khu công nghệ số tập trung, trung tâm đổi mới sáng tạo.
Việc kết hợp không gian vật lý với mạng lưới số là điểm thực tế: thành viên không nhất thiết phải cùng một địa điểm mới tham gia được.
Khoản 2 cũng nêu Nhà nước thu hút tổ chức, cá nhân đầu tư xây dựng cơ sở hạ tầng kỹ thuật phục vụ hoạt động của cụm, bao gồm phòng thí nghiệm, trung tâm thử nghiệm, kiểm định và các cơ sở hỗ trợ khác đáp ứng tiêu chuẩn quốc gia và quốc tế.
Trung tâm thử nghiệm, kiểm định đáng chú ý riêng: đây là loại cơ sở liên quan trực tiếp tới nghĩa vụ đánh giá sự phù hợp tại Điều 13 với hệ thống rủi ro cao.
Hai nhóm ưu đãi cho thành viên — khoản 3
Khoản 3 Điều 24 quy định tổ chức, cá nhân là thành viên của cụm liên kết trí tuệ nhân tạo đã được công nhận được hưởng:
- Điểm a — được ưu tiên truy cập và sử dụng hạ tầng trí tuệ nhân tạo quốc gia, dữ liệu dùng chung và các nền tảng thử nghiệm với chi phí ưu đãi;
- Điểm b — được hỗ trợ tham gia các chương trình đào tạo nhân lực, xúc tiến thương mại, nhiệm vụ khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo trong lĩnh vực trọng điểm.
Điều kiện quan trọng: phải là thành viên của cụm đã được công nhận. Khoản 4 Điều 24 giao Chính phủ quy định chi tiết tiêu chí, trình tự, thủ tục công nhận, cơ chế hoạt động của cụm và chính sách ưu đãi tại khoản 3.
Vì sao điểm a có giá trị lớn
Chi phí hạ tầng tính toán là rào cản lớn nhất khi phát triển mô hình trí tuệ nhân tạo. Khoản 3 Điều 16 Luật 134/2025/QH15 cho biết Nhà nước đầu tư, xây dựng và vận hành hạ tầng trí tuệ nhân tạo cung cấp như dịch vụ công, bao gồm năng lực tính toán và dữ liệu dùng chung; nền tảng huấn luyện, kiểm thử và môi trường thử nghiệm; mô hình nền tảng, mô hình trí tuệ nhân tạo đa dụng, mô hình ngôn ngữ lớn tiếng Việt và tiếng dân tộc thiểu số.
Việc được ưu tiên truy cập với chi phí ưu đãi vào các nguồn lực này là lợi thế cạnh tranh cụ thể, không phải hỗ trợ mang tính hình thức.
Nhân lực — Điều 23
Ưu đãi tại điểm b khoản 3 Điều 24 liên quan tới chương trình đào tạo nhân lực, nên cần đọc cùng Điều 23.
Khoản 4 Điều 23 quy định Nhà nước triển khai Chương trình quốc gia phát triển nhân lực trí tuệ nhân tạo, bao gồm chính sách đào tạo, học bổng, thu hút và trọng dụng chuyên gia, phát triển đội ngũ giảng viên, nhà khoa học và nhân lực quản lý.
Khoản 5 Điều 23 quy định: tổ chức, cơ sở đào tạo, viện nghiên cứu và doanh nghiệp tham gia phát triển nhân lực trí tuệ nhân tạo được hưởng cơ chế khuyến khích và ưu đãi theo quy định của pháp luật, đồng thời có trách nhiệm phối hợp trong đào tạo, nghiên cứu ứng dụng và thực hành nghề nghiệp, gắn đào tạo với nhu cầu thực tiễn.
Đây là cơ sở để doanh nghiệp hợp tác với trường đại học trong đào tạo — mô hình vừa giải quyết nhu cầu nhân lực của doanh nghiệp vừa được hưởng ưu đãi.
Khoản 3 Điều 23 khuyến khích cơ sở giáo dục nghề nghiệp và giáo dục đại học xây dựng chương trình đào tạo về trí tuệ nhân tạo, khoa học dữ liệu và các chuyên ngành liên quan; khuyến khích hợp tác với doanh nghiệp, viện nghiên cứu và tổ chức quốc tế trong đào tạo, thực tập, nghiên cứu và chuyển giao công nghệ.
Khoản 2 Điều 23 có nội dung tác động dài hạn: giáo dục phổ thông tích hợp nội dung cơ bản về trí tuệ nhân tạo, tư duy tính toán, kỹ năng số và đạo đức công nghệ vào chương trình bắt buộc. Việc đưa đạo đức công nghệ vào chương trình bắt buộc là điểm đáng ghi nhận.
Khoản 7 Điều 23 giao Bộ Giáo dục và Đào tạo chủ trì xây dựng, trình Thủ tướng Chính phủ ban hành Chương trình quốc gia về phát triển nhân lực trí tuệ nhân tạo.
Doanh nghiệp nên chuẩn bị gì
Vì tiêu chí và thủ tục công nhận cụm liên kết còn chờ quy định của Chính phủ, việc doanh nghiệp làm được ngay:
- Xây dựng quan hệ hợp tác với trường đại học, viện nghiên cứu trong lĩnh vực của mình — đây là nền tảng để tham gia cụm khi cơ chế được ban hành;
- Rà soát vị trí đặt cơ sở — khoản 2 Điều 24 nêu các trung tâm cụm hình thành tại khu công nghệ cao, khu công nghệ số tập trung, trung tâm đổi mới sáng tạo;
- Xác định nhu cầu hạ tầng và dữ liệu để biết lợi ích tại điểm a khoản 3 có giá trị bao nhiêu với mình;
- Theo dõi nghị định hướng dẫn Điều 24 về tiêu chí và thủ tục công nhận.
Với doanh nghiệp nhỏ, cần lưu ý rằng khoản 5 Điều 20 Luật 134/2025/QH15 đã có chính sách riêng: doanh nghiệp nhỏ và vừa, doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo về trí tuệ nhân tạo được ưu tiên tiếp cận hạ tầng kỹ thuật, dữ liệu và môi trường thử nghiệm, được hỗ trợ về chi phí, đào tạo và kết nối thị trường. Hai kênh này có thể cùng khai thác.
Đọc thêm cùng chủ đề
- Doanh nghiệp phải gỡ bỏ thông tin vi phạm trong trường hợp nào?
- Hệ thống trí tuệ nhân tạo được phân loại rủi ro thế nào?
- Nhà phát triển, nhà cung cấp và bên triển khai khác nhau ra sao?
Căn cứ pháp lý
- Luật 134/2025/QH15 Điều 24
- Luật 134/2025/QH15 Điều 23
- Luật 134/2025/QH15 Điều 16
Bài viết dẫn chiếu văn bản đang có hiệu lực. Nội dung mang tính tham khảo, không thay thế ý kiến tư vấn cho từng trường hợp cụ thể.
Bình luận (0)
Chưa có bình luận nào. Hãy là người đầu tiên chia sẻ ý kiến.