Theo Luật An ninh mạng 2025, ban quản lý phố đi bộ và chợ đêm số hoá cần lưu ý những gì?

Không gian công cộng đông người đặt ra bài toán giám sát và riêng tư. Bài viết bàn về camera, wifi công cộng và an toàn đám đông.

Phố đi bộ và chợ đêm là không gian công cộng có mật độ người rất cao vào cuối tuần. Việc số hoá quản lý — camera, wifi công cộng, đếm lưu lượng, thanh toán không tiền mặt — mang lại nhiều lợi ích nhưng cũng tạo ra năng lực giám sát cần được đặt trong khuôn khổ rõ ràng.

Camera trong không gian công cộng

Điều 15 Luật 116/2025/QH15 liệt kê các hành vi xâm phạm bí mật cá nhân, bí mật gia đình và đời sống riêng tư trên không gian mạng.

Khoản 1 Điều 27 Luật 148/2025/QH15 quy định chủ quản dữ liệu phải chủ động thiết lập quy trình, biện pháp bảo vệ dữ liệu phù hợp với tính chất hoạt động và phương thức đáp ứng yêu cầu của chủ thể dữ liệu.

Mười nguyên tắc:

• Công khai vị trí và mục đích camera;
• Góc quay giới hạn trong không gian công cộng, không hướng vào nhà dân hai bên;
• Không thu âm — người đi bộ trò chuyện riêng tư;
• Thời hạn lưu ngắn, xóa tự động;
• Không lập hồ sơ di chuyển cá nhân;
• Thận trọng tối đa với nhận diện khuôn mặt, cần cơ sở pháp lý rõ;
• Phân quyền chặt, nhật ký mọi lần xem và trích xuất;
• Giám sát tra cứu bất thường;
• Không cung cấp cho bên thứ ba ngoài quy định pháp luật;
• Kênh khiếu nại cho hộ dân cho rằng camera hướng vào nhà mình.

Điểm thứ hai là vấn đề thực tế ở phố đi bộ: nhà dân nằm ngay hai bên đường, và một camera đặt sai góc nhìn thẳng vào phòng khách, ban công của họ suốt ngày đêm.

Điểm thứ sáu cần được cân nhắc rất kỹ ở loại không gian này: nhận diện khuôn mặt ở nơi người dân đi dạo, gặp gỡ tạo ra năng lực theo dõi mà mục đích quản lý trật tự thông thường không đòi hỏi.

Wifi công cộng

Đây là nơi thu thập dữ liệu diễn ra âm thầm nhất. Chín nguyên tắc:

• Không yêu cầu thông tin cá nhân quá mức để kết nối;
• Không bắt buộc đăng nhập bằng mạng xã hội;
• Không ghi lại lịch sử duyệt web của người dùng;
• Không theo dõi thiết bị qua địa chỉ phần cứng để lập hồ sơ di chuyển;
• Công bố rõ chính sách dữ liệu;
• Không bán dữ liệu cho quảng cáo;
• Cảnh báo về giới hạn bảo mật của mạng công cộng;
• Không chèn quảng cáo vào lưu lượng người dùng;
• Bảo vệ hạ tầng khỏi bị dùng làm bàn đạp tấn công.

Điểm thứ tư là kỹ thuật ít người biết và tác động lớn: thiết bị wifi nhận diện được điện thoại đi qua ngay cả khi không kết nối, và dữ liệu này tạo ra bản đồ di chuyển của từng người trong khu vực.

Điểm thứ hai đáng lưu ý: bắt đăng nhập bằng tài khoản mạng xã hội để dùng wifi là cách thu thập dữ liệu vượt xa nhu cầu cung cấp một kết nối.

An toàn đám đông

Điều 26 Luật 116/2025/QH15 quy định các nội dung bảo đảm an ninh dữ liệu, gồm bảo đảm tính sẵn sàng.

Chín nội dung: đếm lưu lượng theo thời gian thực; cảnh báo khi mật độ vượt ngưỡng an toàn; phương án phân luồng, hạn chế lối vào khi cần; hệ thống phát thanh khẩn cấp hoạt động độc lập; lối thoát hiểm luôn thông thoáng, có sơ đồ; kênh liên lạc nội bộ không phụ thuộc mạng di động; quy trình xử lý sự cố có diễn tập; phối hợp với lực lượng chức năng; và ghi nhận mọi sự cố kể cả nhỏ.

Điểm thứ hai và thứ ba là biện pháp phòng ngừa thảm kịch: chen lấn ở không gian đông người có thể chuyển từ đông đúc sang nguy hiểm rất nhanh, và dữ liệu mật độ theo thời gian thực cho phép can thiệp trước khi quá muộn.

Điểm thứ sáu là bài học lặp lại: mạng di động luôn quá tải nơi tập trung đông người, và đội quản lý mất liên lạc với nhau đúng lúc cần nhất.

Quản lý hộ kinh doanh

Khoản 5 Điều 41 Luật 148/2025/QH15 quy định người dùng không bị áp đặt điều kiện bất hợp lý hoặc bị phân biệt đối xử khi sử dụng sản phẩm, dịch vụ số.

Tám nguyên tắc: minh bạch tiêu chí và quy trình cấp vị trí kinh doanh; công khai mức phí; không tiết lộ doanh thu của hộ này cho hộ khác; giữ kênh đăng ký, nộp phí không bắt buộc trực tuyến; hỗ trợ người lớn tuổi, người ít quen công nghệ; cơ chế khiếu nại về phân bổ vị trí; ghi nhận đầy đủ vi phạm và xử lý công bằng; và không dùng dữ liệu doanh thu để tăng phí tùy tiện.

Điểm thứ nhất và thứ sáu là nơi hay phát sinh khiếu kiện: vị trí kinh doanh ở phố đi bộ có giá trị rất khác nhau, và việc phân bổ thiếu minh bạch tạo dư địa cho tiêu cực.

Điểm thứ tư và thứ năm quan trọng vì đối tượng: nhiều tiểu thương lớn tuổi, và một hệ thống bắt buộc trực tuyến sẽ đẩy họ ra khỏi sinh kế.

Thanh toán không tiền mặt

Sáu nguyên tắc: không bắt buộc, luôn chấp nhận tiền mặt; công khai mức phí giao dịch; không ép hộ kinh doanh dùng một nhà cung cấp duy nhất; hỗ trợ kỹ thuật; không thu thập dữ liệu giao dịch của hộ kinh doanh vượt mức cần; và cơ chế khiếu nại khi giao dịch lỗi.

Điểm thứ ba đáng lưu ý: buộc toàn bộ hộ kinh doanh dùng một ứng dụng thanh toán do ban quản lý chỉ định là điều kiện có thể coi là bất hợp lý và cần được xem xét.

Quan hệ với hộ dân xung quanh

Sáu nội dung: kênh tiếp nhận phản ánh về tiếng ồn, rác thải, đỗ xe; phản hồi nghiêm túc; công bố khung giờ hoạt động; giám sát tiếng ồn có số liệu khách quan; bảo đảm lối ra vào cho hộ dân; và đối thoại định kỳ.

Điểm thứ tư là cách giải quyết tranh chấp bằng dữ liệu thay vì tranh cãi: thiết bị đo tiếng ồn ghi nhận liên tục cho cả hai bên căn cứ chung.

An ninh hệ thống

Năm biện pháp: đổi mật khẩu mặc định trên đầu ghi camera; không mở cổng xem camera từ xa ra internet không bảo vệ; tách mạng camera khỏi wifi công cộng; xác thực nhiều lớp cho tài khoản xem lại; và kiểm tra định kỳ cấu hình.

Điểm thứ hai và thứ ba là lỗi cấu hình nghiêm trọng: hệ thống camera công cộng dùng chung mạng với wifi cho du khách là thiết kế cho phép bất kỳ ai ngồi uống cà phê cũng tiếp cận được.

Danh sách kiểm tra

• Camera có hướng vào nhà dân hai bên không?
• Có thu âm ở không gian công cộng không?
• Wifi có theo dõi thiết bị qua địa chỉ phần cứng không?
• Có cảnh báo mật độ vượt ngưỡng an toàn không?
• Liên lạc nội bộ có dự phòng không phụ thuộc mạng di động không?
• Tiêu chí phân bổ vị trí kinh doanh có công khai không?
• Mạng camera có tách khỏi wifi công cộng không?

Đọc thêm cùng chủ đề

• Công ty thu gom xử lý rác thải số hoá vận hành cần lưu ý những gì?
• Doanh nghiệp làm phần mềm quản lý bệnh viện cần cam kết những gì?
• Doanh nghiệp kho lạnh thực phẩm bảo vệ dữ liệu vận hành thế nào?

Căn cứ pháp lý

• Luật 116/2025/QH15 Điều 15
• Luật 148/2025/QH15 Điều 27
• Luật 116/2025/QH15 Điều 26
• Luật 148/2025/QH15 Điều 41

Bài viết dẫn chiếu văn bản đang có hiệu lực. Nội dung mang tính tham khảo, không thay thế ý kiến tư vấn cho từng trường hợp cụ thể.