Ba nhóm theo khoản 1 Điều 30 — lực lượng chuyên trách tại Bộ Công an và Bộ Quốc phòng, lực lượng tại các Bộ, ngành, địa phương và chủ quản hệ thống trọng yếu, cùng tổ chức, cá nhân được huy động.
Khi Luật An ninh mạng 116/2025/QH15 nhắc tới nghĩa vụ "thông báo cho lực lượng chuyên trách bảo vệ an ninh mạng", doanh nghiệp cần biết đó là ai. Điều 30 trả lời câu hỏi này.
Ba nhóm lực lượng — khoản 1
Khoản 1 Điều 30 quy định lực lượng bảo vệ an ninh mạng bao gồm:
- Điểm a — lực lượng chuyên trách bảo vệ an ninh mạng được bố trí tại Bộ Công an, Bộ Quốc phòng;
- Điểm b — lực lượng bảo vệ an ninh mạng được bố trí tại Bộ, ngành, Ủy ban nhân dân cấp tỉnh, cơ quan, tổ chức quản lý trực tiếp hệ thống thông tin quan trọng về an ninh quốc gia;
- Điểm c — tổ chức, cá nhân được huy động tham gia bảo vệ an ninh mạng.
Khoản 2 Điều 30 giao Chính phủ quy định chi tiết khoản 1 và quy định việc phối hợp giữa các lực lượng bảo vệ an ninh mạng.
Phân biệt "chuyên trách" và không chuyên trách
Đây là phân biệt quan trọng khi đọc Luật. Nhiều điều luật dùng cụm lực lượng chuyên trách bảo vệ an ninh mạng — theo điểm a khoản 1 Điều 30, đó là lực lượng tại Bộ Công an và Bộ Quốc phòng.
Một số điều khác dùng cụm rộng hơn là lực lượng bảo vệ an ninh mạng, bao gồm cả ba nhóm.
Ví dụ: khoản 3 Điều 19 quy định khi phát hiện dấu hiệu, hành vi khủng bố mạng, cơ quan, tổ chức, cá nhân phải kịp thời báo cho lực lượng bảo vệ an ninh mạng; cơ quan tiếp nhận tin báo có trách nhiệm tiếp nhận đầy đủ và kịp thời thông báo cho lực lượng chuyên trách. Hai cụm từ khác nhau trong cùng một khoản, và sự khác biệt là có chủ ý.
Điểm b — lực lượng tại chính tổ chức
Điểm b nêu rõ lực lượng bảo vệ an ninh mạng được bố trí tại cơ quan, tổ chức quản lý trực tiếp hệ thống thông tin quan trọng về an ninh quốc gia. Nghĩa là chủ quản hệ thống trọng yếu — kể cả doanh nghiệp — có lực lượng bảo vệ an ninh mạng của chính mình, và lực lượng đó là một phần của hệ thống bảo vệ chung.
Điều này nhất quán với khoản 3 Điều 31, nơi yêu cầu chủ quản hệ thống trọng yếu bố trí bộ phận hoặc nhân sự chuyên trách phù hợp với cấp độ bảo vệ của hệ thống, bảo đảm người thực hiện nhiệm vụ đáp ứng tiêu chuẩn chuyên môn, nghiệp vụ, và thường xuyên bồi dưỡng, cập nhật kỹ năng.
Phân công quản lý nhà nước — Điều 39
Điều 39 Luật 116/2025/QH15 xác định trách nhiệm quản lý nhà nước về an ninh mạng, trong đó Bộ Công an là cơ quan đầu mối — trừ các nội dung thuộc lĩnh vực quân sự và cơ yếu.
Sự phân công này lặp lại nhất quán trong nhiều điều của Luật:
- Khoản 4 Điều 19 giao Bộ Công an chủ trì phòng, chống khủng bố mạng; khoản 5 giao Bộ Quốc phòng chủ trì đối với hệ thống thông tin quân sự; khoản 6 giao Ban Cơ yếu Chính phủ chủ trì đối với hệ thống thông tin cơ yếu thuộc Ban;
- Khoản 3 Điều 21 giao Bộ Công an chủ trì thực hiện đấu tranh bảo vệ an ninh mạng; Bộ Quốc phòng chủ trì đối với hệ thống thông tin quân sự;
- Khoản 4 Điều 9 giao Bộ Công an chủ trì lập, trình Thủ tướng Chính phủ danh mục hệ thống thông tin quan trọng về an ninh quốc gia.
Với doanh nghiệp thông thường — không thuộc lĩnh vực quân sự hay cơ yếu — đầu mối là Bộ Công an và hệ thống lực lượng chuyên trách trực thuộc.
Trách nhiệm cụ thể của Bộ Công an với hệ thống trọng yếu
Khoản 2 Điều 11 Luật 116/2025/QH15 quy định trách nhiệm của Bộ Công an đối với hệ thống thông tin quan trọng về an ninh quốc gia — trừ hệ thống thông tin quân sự và hệ thống thông tin cơ yếu thuộc Ban Cơ yếu Chính phủ:
- Điểm a — thẩm định an ninh mạng đối với hệ thống thông tin quan trọng về an ninh quốc gia;
- Điểm b — đánh giá, chứng nhận đủ điều kiện an ninh mạng;
- Điểm c — kiểm tra an ninh mạng đột xuất;
- Điểm d — thực hiện giám sát an ninh mạng; cảnh báo và phối hợp với chủ quản hệ thống thông tin để khắc phục, xử lý các nguy cơ đe dọa, sự cố an ninh mạng.
Nghĩa vụ của chủ quản hệ thống trọng yếu — khoản 1 Điều 11
Đối ứng với trách nhiệm của cơ quan quản lý, khoản 1 Điều 11 đặt các nghĩa vụ lên chủ quản:
- Điểm b — khi thiết lập, mở rộng hoặc nâng cấp hệ thống phải thực hiện kiểm tra an ninh mạng trước khi đi vào vận hành, khai thác; định kỳ hằng năm tự kiểm tra an ninh mạng, đánh giá điều kiện an ninh mạng và thông báo kết quả kiểm tra bằng văn bản trước tháng 10 hằng năm cho lực lượng chuyên trách bảo vệ an ninh mạng có thẩm quyền;
- Điểm c — chủ trì, phối hợp với lực lượng chuyên trách trong việc thường xuyên thực hiện giám sát an ninh mạng; xây dựng cơ chế tự cảnh báo và tiếp nhận cảnh báo về nguy cơ đe dọa an ninh mạng; đề ra phương án ứng phó, khắc phục khẩn cấp;
- Điểm d — xây dựng phương án ứng phó, khắc phục sự cố; triển khai phương án khi sự cố xảy ra và kịp thời báo cáo với lực lượng chuyên trách có thẩm quyền;
- Điểm đ — phối hợp với lực lượng chuyên trách trong việc thực hiện kiểm tra an ninh mạng đột xuất.
Mốc thời gian tại điểm b rất cụ thể và cần đưa vào lịch công tác: trước tháng 10 hằng năm phải gửi văn bản thông báo kết quả tự kiểm tra. Đây là loại nghĩa vụ dễ bỏ sót vì chỉ phát sinh mỗi năm một lần.
Điều doanh nghiệp thông thường cần nhớ
Với doanh nghiệp không quản lý hệ thống trọng yếu, ba nghĩa vụ liên quan tới lực lượng bảo vệ an ninh mạng:
- Cung cấp thông tin khi có yêu cầu — Điều 42 quy định cơ quan, tổ chức, cá nhân sử dụng không gian mạng có trách nhiệm kịp thời cung cấp thông tin liên quan đến bảo vệ an ninh mạng, nguy cơ đe dọa an ninh mạng, hành vi xâm phạm an ninh mạng cho cơ quan có thẩm quyền, lực lượng bảo vệ an ninh mạng;
- Báo tin khi phát hiện dấu hiệu khủng bố mạng theo khoản 3 Điều 19;
- Thực hiện yêu cầu xử lý thông tin vi phạm theo Điều 14.
Việc chuẩn bị sẵn một đầu mối liên hệ trong doanh nghiệp — người biết phải gọi ai, gửi văn bản đến đâu — giúp tiết kiệm thời gian quý giá khi sự cố thực sự xảy ra.
Đọc thêm cùng chủ đề
- Kiểm tra an ninh mạng diễn ra khi nào và ra sao?
- Kinh phí bảo vệ an ninh mạng lấy từ đâu?
- Doanh nghiệp phải thông báo kết quả phân loại AI cho cơ quan nào?
Căn cứ pháp lý
- Luật 116/2025/QH15 Điều 30
- Luật 116/2025/QH15 Điều 11
- Luật 116/2025/QH15 Điều 39
Bài viết dẫn chiếu văn bản đang có hiệu lực. Nội dung mang tính tham khảo, không thay thế ý kiến tư vấn cho từng trường hợp cụ thể.
Bình luận (0)
Chưa có bình luận nào. Hãy là người đầu tiên chia sẻ ý kiến.