Người làm nội dung số cần lưu ý gì khi nhắc tới người khác?

Kênh cá nhân, podcast, video ngắn — mọi nội dung có nhắc tới người khác đều chạm tới quyền của họ. Bài viết chỉ ra ranh giới thực tế.

Làm nội dung trên mạng ngày nay không cần giấy phép, không cần tòa soạn, chỉ cần một chiếc điện thoại. Nhưng khi nội dung nhắc tới người khác — quay họ, kể chuyện về họ, bình luận về họ — thì các quy tắc pháp lý áp dụng đầy đủ như với báo chí.

Ranh giới cơ bản

Điều 15 Luật 116/2025/QH15 liệt kê các hành vi xâm phạm bí mật cá nhân, bí mật gia đình và đời sống riêng tư trên không gian mạng. Với người làm nội dung, bốn ranh giới cần nắm:

Một — quay người khác nơi công cộng

Quay cảnh phố xá có người qua lại khác với quay cận cảnh một người cụ thể. Người xuất hiện tình cờ trong khung hình toàn cảnh là một chuyện; đưa cận cảnh khuôn mặt một người lên kênh có hàng chục nghìn người xem là chuyện khác.

Nguyên tắc thực hành: nếu một người là chủ thể của đoạn nội dung chứ không phải phông nền, cần xin phép.

Hai — nội dung có tính chê bai, chế giễu

Đây là vùng rủi ro cao nhất và cũng là loại nội dung dễ lan truyền nhất. Quay một người có hành vi kỳ lạ ngoài đường rồi bình luận châm biếm — nội dung này có thể gây tổn hại nghiêm trọng cho người bị quay, và họ hoàn toàn có cơ sở để phản ứng.

Ngoài ra còn có nguy cơ về danh dự, nhân phẩm theo pháp luật dân sự và hình sự.

Ba — ghi âm cuộc trò chuyện

Điểm đ khoản 1 Điều 15 nêu hành vi cố ý nghe, ghi âm, ghi hình trái phép các cuộc đàm thoại. Ghi âm cuộc gọi hoặc cuộc nói chuyện rồi phát lên kênh mà không có sự đồng ý là hành vi thuộc nhóm này.

Với podcast phỏng vấn, luôn xin phép rõ ràng trước khi ghi, và nêu rõ nội dung sẽ được phát công khai.

Bốn — công khai thông tin cá nhân của người khác

Nêu tên đầy đủ, nơi làm việc, địa chỉ, số điện thoại của một người trong nội dung công khai là hành vi có thể dẫn tới việc họ bị quấy rối hàng loạt. Đây là vùng cần tuyệt đối tránh, kể cả khi người đó thực sự có lỗi.

Thông tin sai sự thật

Điều 8 Luật 116/2025/QH15 quy định về các hành vi bị nghiêm cấm về an ninh mạng, trong đó có hành vi liên quan tới thông tin sai sự thật gây hoang mang, thiệt hại.

Với người làm nội dung, ba thực hành giảm rủi ro:

Phân biệt sự kiện và ý kiến. "Theo tôi, sản phẩm này không đáng tiền" khác với "Sản phẩm này là hàng giả";
Kiểm chứng trước khi nói. Nội dung lan truyền nhanh, đính chính không bao giờ đuổi kịp;
Đính chính công khai và rõ ràng khi phát hiện sai — cùng vị trí, cùng mức độ hiển thị với nội dung gốc.

Nội dung do AI tạo

Điều 11 Luật Trí tuệ nhân tạo 134/2025/QH15 quy định về nghĩa vụ minh bạch của hệ thống trí tuệ nhân tạo.

Với người làm nội dung, ba tình huống cần ghi chú rõ:

Giọng đọc do AI tạo — nhiều kênh dùng giọng tổng hợp, nên nói rõ;
Hình ảnh, video do AI tạo — đặc biệt khi trông như ảnh thật;
Giả giọng, giả hình người thật — đây là vùng tuyệt đối không nên chạm vào, kể cả với mục đích giải trí.

Tình huống thứ ba đáng nhấn mạnh. Tạo video một người nổi tiếng nói điều họ chưa từng nói vừa xâm phạm quyền cá nhân vừa là thông tin sai sự thật.

Nội dung quảng cáo và tài trợ

Đây là phần nhiều người làm nội dung xử lý chưa chuẩn. Nguyên tắc: nội dung được trả tiền phải được nêu rõ là quảng cáo.

Ba lý do:

Người xem có quyền biết để đánh giá tính khách quan của lời khen;
Pháp luật về quảng cáo và bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng có quy định riêng;
Việc giấu quan hệ tài trợ khi bị phát hiện gây tổn hại uy tín lớn hơn nhiều so với việc công khai.

Cách ghi nên rõ ràng ngay đầu nội dung, không giấu trong phần mô tả dài hoặc dưới các thẻ chìm.

Dữ liệu người theo dõi

Người làm nội dung có kênh lớn thường thu thập dữ liệu: danh sách thư điện tử, thông tin người tham gia sự kiện, dữ liệu khách mua sản phẩm.

Khoản 3 Điều 5 Luật 148/2025/QH15 nghiêm cấm thu thập, sử dụng, chia sẻ, mua, bán, khai thác dữ liệu số trái quy định của pháp luật.

Ba nguyên tắc:

Nói rõ mục đích khi thu thập — nhận bản tin, tham gia sự kiện, hay còn gì khác;
Không bán, không chia sẻ danh sách người theo dõi cho nhãn hàng;
Có cách hủy đăng ký dễ dàng.

Điểm thứ hai xảy ra khá thường xuyên trong các hợp đồng tài trợ, khi nhãn hàng yêu cầu danh sách người tham gia chương trình. Cần thỏa thuận rõ và minh bạch với người tham gia.

Nội dung có trẻ em

Nhóm nội dung về gia đình, nuôi dạy con rất phổ biến. Nhưng trẻ em không tự quyết định được về hình ảnh của mình, và những gì đăng lên hôm nay sẽ còn đó khi các em lớn.

Bốn nguyên tắc thận trọng:

Không đăng ảnh, video trẻ trong tình huống riêng tư — tắm, thay đồ, khóc lóc, bị phạt;
Không công khai thông tin định danh — tên đầy đủ, trường học, khu vực sống;
Cân nhắc kỹ nội dung có thể khiến trẻ xấu hổ khi lớn lên;
Tôn trọng ý kiến của trẻ khi các em đủ lớn để có ý kiến.

Khi bị người khác yêu cầu gỡ nội dung

Cách xử lý bình tĩnh và có trách nhiệm:

Nghe hết yêu cầu trước khi phản ứng;
Nếu yêu cầu hợp lý — gỡ ngay, không tranh cãi công khai. Một video ít lượt xem không đáng đánh đổi bằng rắc rối pháp lý;
Nếu cho rằng nội dung đúng và cần thiết, trao đổi riêng, cân nhắc chỉnh sửa phần gây tranh cãi;
Không đưa tranh chấp lên kênh để lấy sự ủng hộ của người theo dõi — cách này thường làm mọi việc tệ hơn.

Danh sách kiểm tra trước khi đăng

Nội dung có người nào xuất hiện rõ mà chưa xin phép không?
Có ghi âm cuộc trò chuyện nào mà người kia không biết không?
Có nêu thông tin định danh của người khác không?
Các khẳng định về sự kiện đã được kiểm chứng chưa?
Có nội dung do AI tạo cần ghi chú không?
Đây có phải nội dung được tài trợ không? Đã ghi rõ chưa?
Có hình ảnh trẻ em không? Đã cân nhắc kỹ chưa?

Đọc thêm cùng chủ đề

Căn cứ pháp lý

Luật 116/2025/QH15 Điều 15
Luật 116/2025/QH15 Điều 8
Luật 148/2025/QH15 Điều 5
Luật 134/2025/QH15 Điều 11

Bài viết dẫn chiếu văn bản đang có hiệu lực. Nội dung mang tính tham khảo, không thay thế ý kiến tư vấn cho từng trường hợp cụ thể.

Theo Luật An ninh mạng 2025, người làm nội dung số cần lưu ý gì khi nhắc tới người khác?