Theo Luật Chuyển đổi số 2025, đơn vị tổ chức cuộc thi người mẫu cần tuân thủ những gì?

Thí sinh giao hình ảnh và thông tin cá nhân cho ban tổ chức. Bài viết bàn về ranh giới hợp đồng và bảo vệ người trẻ.

Cuộc thi người mẫu, sắc đẹp thu hút phần lớn thí sinh là người trẻ, nhiều người mới bước vào đời, và họ giao cho ban tổ chức những thứ rất riêng tư: hình ảnh cơ thể, số đo, thông tin sức khỏe, và quyền sử dụng hình ảnh trong nhiều năm.

Lưu ý trước: tổ chức cuộc thi người đẹp, người mẫu chịu điều chỉnh của pháp luật chuyên ngành về nghệ thuật biểu diễn. Bài viết bàn về khía cạnh dữ liệu và bảo vệ thí sinh.

Hồ sơ thí sinh

Khoản 1 Điều 27 Luật 148/2025/QH15 quy định chủ quản dữ liệu phải chủ động thiết lập quy trình, biện pháp bảo vệ dữ liệu phù hợp với tính chất hoạt động và phương thức đáp ứng yêu cầu của chủ thể dữ liệu.

Chín nguyên tắc:

• Chỉ thu thập thông tin cần cho việc dự thi;
• Không yêu cầu thông tin về đời tư, quan hệ tình cảm;
• Bảo mật thông tin sức khỏe, tiền sử phẫu thuật;
• Không tiết lộ hồ sơ cho báo chí, bên thứ ba;
• Phân quyền hẹp trong ban tổ chức;
• Không lưu ảnh trên thiết bị cá nhân của nhân sự;
• Bảo mật thông tin thí sinh không vào vòng trong;
• Xóa hồ sơ thí sinh bị loại sau thời hạn hợp lý;
• Cam kết bảo mật với toàn bộ nhân sự, giám khảo.

Điểm thứ hai là ranh giới cần rõ: câu hỏi về đời sống riêng tư không liên quan tới tiêu chí thi và việc thu thập chúng tạo ra dữ liệu có thể bị lợi dụng.

Điểm thứ bảy và thứ tám đáng lưu ý: hàng nghìn người nộp hồ sơ, phần lớn bị loại từ vòng đầu, và dữ liệu của họ — gồm ảnh, số đo, thông tin liên hệ — không nên tồn tại vô thời hạn trong hệ thống của ban tổ chức.

Quyền hình ảnh — điểm mấu chốt

Đây là nơi thí sinh dễ chịu thiệt nhất vì chênh lệch về hiểu biết pháp lý và vị thế đàm phán.

Điều 15 Luật 116/2025/QH15 liệt kê các hành vi xâm phạm bí mật cá nhân, bí mật gia đình và đời sống riêng tư trên không gian mạng.

Khoản 5 Điều 41 Luật 148/2025/QH15 quy định người dùng không bị áp đặt điều kiện bất hợp lý hoặc bị phân biệt đối xử khi sử dụng sản phẩm, dịch vụ số.

Mười nguyên tắc:

• Hợp đồng rõ ràng, không ẩn điều khoản quan trọng trong thể lệ dài;
• Phạm vi sử dụng hình ảnh cụ thể — dùng ở đâu, cho mục đích gì;
• Thời hạn có giới hạn, không vô thời hạn;
• Không đòi quyền độc quyền vượt quá nhu cầu của cuộc thi;
• Thí sinh giữ quyền với hình ảnh cá nhân ngoài phạm vi cuộc thi;
• Không chuyển nhượng quyền hình ảnh cho bên thứ ba mà thí sinh chưa biết;
• Không dùng ảnh cho sản phẩm không liên quan;
• Cho thí sinh thời gian đọc và tham vấn trước khi ký;
• Giải thích rõ bằng ngôn ngữ dễ hiểu;
• Cơ chế gỡ ảnh khi có yêu cầu chính đáng.

Điểm thứ ba và thứ tư là vấn đề gây tranh chấp nhiều nhất: hợp đồng trao quyền sử dụng hình ảnh vô thời hạn, trên mọi phương tiện, cho mọi mục đích — điều kiện mà một người trẻ chưa có kinh nghiệm khó nhận ra hệ quả.

Điểm thứ tám đáng nhấn mạnh: yêu cầu ký ngay tại chỗ, ngay trước vòng thi, là cách tạo áp lực khiến thí sinh không kịp cân nhắc.

Bảo vệ thí sinh

Đây là trách nhiệm quan trọng nhất và cũng bị xem nhẹ nhiều nhất. Mười một biện pháp:

• Quy tắc ứng xử rõ ràng cho toàn bộ nhân sự, giám khảo, nhà tài trợ;
• Kênh báo cáo quấy rối, bảo mật danh tính;
• Người phụ trách bảo vệ thí sinh độc lập với ban tổ chức chuyên môn;
• Không để thí sinh gặp riêng giám khảo, nhà tài trợ;
• Kiểm soát khu vực hậu trường, phòng thay đồ;
• Tuyệt đối không camera ở phòng thay đồ;
• Xử lý nghiêm khi có báo cáo, không bao che;
• Hỗ trợ tâm lý cho thí sinh;
• Bảo vệ khỏi công kích trên mạng sau cuộc thi;
• Không tạo áp lực về cân nặng, ngoại hình tới mức gây hại sức khỏe;
• Thận trọng đặc biệt với thí sinh chưa thành niên.

Điểm thứ ba và thứ tư là biện pháp phòng ngừa thực chất: mất cân xứng quyền lực giữa người quyết định kết quả và người dự thi tạo môi trường thuận lợi cho lạm dụng, và các vụ việc trong ngành đã cho thấy điều này.

Điểm thứ chín là trách nhiệm mới mà mạng xã hội tạo ra: một thí sinh bị công kích dữ dội sau cuộc thi chịu tổn thương tâm lý nặng nề, và ban tổ chức — bên đã đưa họ ra ánh sáng — không thể phủi tay.

Điểm thứ mười liên quan sức khỏe: áp lực giảm cân trong thời gian ngắn dẫn tới rối loạn ăn uống, và đây là vấn đề đã được ghi nhận trong ngành.

Minh bạch kết quả

Bảy nguyên tắc: công bố tiêu chí chấm từ đầu; không thay đổi giữa chừng; giám khảo khai báo quan hệ với thí sinh; không để nhà tài trợ can thiệp kết quả; ghi nhận điểm của từng giám khảo; cơ chế khiếu nại; và lưu chứng cứ chấm điểm.

Điểm thứ ba và thứ tư là nơi phát sinh nghi ngờ nhiều nhất và cần cơ chế phòng ngừa cụ thể, không chỉ tuyên bố.

Bình chọn trực tuyến

Nếu có bình chọn của khán giả, sáu nguyên tắc: chống bình chọn tự động; minh bạch cách tính; không thu phí bình chọn quá mức; không tạo áp lực khiến thí sinh phải vận động tốn kém; bảo mật dữ liệu người bình chọn; và không bán dữ liệu này.

Điểm thứ tư đáng lưu ý: mô hình bình chọn có trả phí biến cuộc thi thành cuộc đua tài chính và tạo gánh nặng cho thí sinh cùng gia đình.

Không mua bán dữ liệu

Khoản 3 Điều 5 Luật 148/2025/QH15 nghiêm cấm thu thập, sử dụng, chia sẻ, mua, bán, khai thác dữ liệu số trái quy định của pháp luật.

Bốn tình huống: bán danh sách thí sinh cho công ty người mẫu, thẩm mỹ viện; chia sẻ ảnh và số đo cho bên thứ ba; cung cấp thông tin liên hệ cho nhà tài trợ để tiếp thị; và nhân sự mang dữ liệu khi rời tổ chức.

Tình huống thứ hai đặc biệt nghiêm trọng: ảnh và số đo cơ thể là dữ liệu rất riêng tư, và việc chúng lọt ra ngoài gây tổn thương lâu dài.

An ninh hệ thống

Sáu biện pháp: mã hóa dữ liệu, đặc biệt là ảnh; phân quyền chặt; ghi nhật ký truy cập; kiểm soát chức năng tải ảnh hàng loạt; thu hồi quyền khi nhân sự rời đi; và quy trình xử lý khi lộ dữ liệu, gồm thông báo cho thí sinh bị ảnh hưởng.

Điểm thứ tư đáng nhấn mạnh: kho ảnh thí sinh là mục tiêu bị nhắm tới, và việc rò rỉ gây hậu quả nghiêm trọng cho những người trẻ trong đó.

Danh sách kiểm tra

• Có yêu cầu thông tin về đời tư, quan hệ tình cảm không?
• Quyền hình ảnh có giới hạn thời hạn và phạm vi không?
• Thí sinh có thời gian đọc hợp đồng trước khi ký không?
• Có người phụ trách bảo vệ thí sinh độc lập không?
• Có để thí sinh gặp riêng giám khảo, nhà tài trợ không?
• Hồ sơ thí sinh bị loại có được xóa không?
• Có hỗ trợ thí sinh khi bị công kích trên mạng không?

Đọc thêm cùng chủ đề

• Doanh nghiệp in bao bì bảo vệ mẫu mã khách hàng thế nào?
• Chuỗi nhà thuốc số hoá đơn thuốc điện tử cần tuân thủ những gì?
• Doanh nghiệp cung cấp giải pháp chấm công cần lưu ý những gì?

Căn cứ pháp lý

• Luật 148/2025/QH15 Điều 27
• Luật 116/2025/QH15 Điều 15
• Luật 148/2025/QH15 Điều 41
• Luật 148/2025/QH15 Điều 5

Bài viết dẫn chiếu văn bản đang có hiệu lực. Nội dung mang tính tham khảo, không thay thế ý kiến tư vấn cho từng trường hợp cụ thể.