Theo Luật Công nghiệp công nghệ số, doanh nghiệp sản xuất sữa và dinh dưỡng trẻ em cần lưu ý gì?

Sản phẩm dinh dưỡng cho trẻ có yêu cầu an toàn cao nhất. Bài viết bàn về truy xuất, thu hồi và ranh giới quảng cáo.

Sản phẩm dinh dưỡng cho trẻ nhỏ là nhóm hàng có yêu cầu an toàn cao nhất: người dùng cuối là trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ — nhóm không có khả năng tự bảo vệ, hệ miễn dịch chưa hoàn thiện, và một sự cố về chất lượng có thể gây hậu quả suốt đời.

Lưu ý trước: sản xuất và kinh doanh sản phẩm dinh dưỡng cho trẻ chịu điều chỉnh nghiêm ngặt của pháp luật về an toàn thực phẩm, và quảng cáo sản phẩm thay thế sữa mẹ có quy định riêng rất chặt cần tra kỹ. Bài viết bàn về khía cạnh dữ liệu.

Truy xuất tới từng lô nhỏ nhất

Khoản 1 Điều 19 Luật 20/2023/QH15 quy định:

Nội dung của thông điệp dữ liệu được bảo đảm toàn vẹn khi nội dung đó chưa bị thay đổi, trừ những thay đổi về hình thức phát sinh trong quá trình gửi, lưu trữ hoặc hiển thị thông điệp dữ liệu.

Mười ba yêu cầu:

• Ghi nhận nguyên liệu theo lô, kèm hồ sơ và kiểm nghiệm đầy đủ;
• Chặn nhập khi hồ sơ chưa đủ, không cho bổ sung sau;
• Kiểm soát đặc biệt với nguyên liệu nhập khẩu;
• Ghi nhận thông số quy trình tự động cho từng mẻ;
• Không nhập tay các thông số quyết định an toàn;
• Kiểm nghiệm từng lô, gồm cả vi sinh vật;
• Ghi nhận đầy đủ cả kết quả không đạt;
• Chặn xuất lô khi chưa có kết quả đạt;
• Không sửa được dữ liệu đã chốt;
• Mã lô nhỏ nhất có thể, in rõ và bền trên bao bì;
• Liên kết lô với nhà phân phối, khu vực bán;
• Lưu mẫu theo lô, đủ thời gian;
• Truy ngược trong vài giờ.

Điểm thứ mười là yếu tố quyết định quy mô thu hồi: mã lô càng chi tiết, phạm vi thu hồi càng hẹp và người tiêu dùng càng dễ kiểm tra hộp trong nhà mình.

Điểm thứ sáu và thứ tám cần được thực thi tuyệt đối với nhóm sản phẩm này: vi khuẩn trong sữa bột cho trẻ sơ sinh đã gây ra những vụ việc nghiêm trọng trên thế giới.

Điểm thứ ba đáng lưu ý: nguyên liệu nhập khẩu qua nhiều khâu trung gian, và việc kiểm soát nguồn gốc thực sự khó hơn nhiều so với nguyên liệu trong nước.

Thu hồi — không có chỗ cho trì hoãn

Chín nội dung: kênh tiếp nhận phản ánh in rõ trên bao bì; đánh giá ngay mọi báo cáo về trẻ gặp vấn đề sau khi dùng; không mặc định quy cho nguyên nhân khác; xác định phạm vi lô nhanh; thông báo cho nhà phân phối, cửa hàng ngay; thông báo công khai qua nhiều kênh; thông báo cơ quan quản lý theo quy định; theo dõi tỷ lệ thu hồi tới cùng; và không trì hoãn vì lo ngại thiệt hại.

Điểm thứ hai và thứ ba là nguyên tắc sống còn: một vài báo cáo về trẻ bị tiêu chảy, nôn sau khi dùng sản phẩm dễ được giải thích là do cơ địa, nhưng chúng có thể là dấu hiệu đầu tiên của lỗi hàng loạt.

Điểm thứ chín là ranh giới đạo đức tuyệt đối với nhóm sản phẩm này: mỗi ngày chậm là thêm nhiều trẻ sơ sinh tiếp tục dùng sản phẩm có vấn đề.

Ranh giới quảng cáo

Đây là lĩnh vực có quy định pháp luật riêng rất chặt về quảng cáo sản phẩm thay thế sữa mẹ, và cần tra kỹ văn bản chuyên ngành.

Khoản 5 Điều 41 Luật 148/2025/QH15 quy định người dùng không bị áp đặt điều kiện bất hợp lý hoặc bị phân biệt đối xử khi sử dụng sản phẩm, dịch vụ số.

Mười nguyên tắc về khía cạnh số: tuân thủ nghiêm quy định về quảng cáo sản phẩm cho trẻ dưới độ tuổi quy định; không quảng cáo trá hình qua nội dung tư vấn; không tài trợ nội dung của người có ảnh hưởng theo cách né tránh quy định; không tiếp cận qua hội nhóm cha mẹ trên mạng xã hội một cách trá hình; không thu thập dữ liệu thai phụ để tiếp thị; không mua danh sách sản phụ; không nêu công dụng vượt quá; không so sánh với sữa mẹ theo cách gây hiểu nhầm; ghi rõ nội dung được tài trợ; và không nhắm quảng cáo dựa trên dữ liệu về giai đoạn mang thai.

Điểm thứ năm và thứ sáu là vấn đề nghiêm trọng và phổ biến: danh sách sản phụ từ bệnh viện, phòng khám bị mua bán, và các bà mẹ mới sinh nhận hàng loạt cuộc gọi tiếp thị ngay khi vừa về nhà.

Điểm thứ hai và thứ tư đáng lưu ý: nội dung tư vấn dinh dưỡng do nhãn hàng tài trợ, xuất hiện trong nhóm cha mẹ như lời khuyên trung lập, là hình thức quảng cáo mà người đọc không nhận ra.

Ứng dụng và dữ liệu của mẹ và bé

Nhiều doanh nghiệp có ứng dụng theo dõi thai kỳ, tăng trưởng của trẻ.

Khoản 1 Điều 27 Luật 148/2025/QH15 quy định chủ quản dữ liệu phải chủ động thiết lập quy trình, biện pháp bảo vệ dữ liệu phù hợp với tính chất hoạt động và phương thức đáp ứng yêu cầu của chủ thể dữ liệu.

Chín nguyên tắc: chỉ thu thập thông tin cần cho chức năng; không thu thập dữ liệu sức khỏe thai kỳ để tiếp thị; không bán dữ liệu; không chia sẻ cho bên thứ ba; tách bạch đồng ý nhận quảng cáo với việc dùng ứng dụng; không nhắm quảng cáo theo tuần thai; bảo mật dữ liệu về trẻ; cho phép xóa toàn bộ; và không nhúng công cụ theo dõi của bên thứ ba.

Điểm thứ hai và thứ sáu là ranh giới quan trọng: biết chính xác một người đang ở tuần thai nào cho phép gửi thông điệp tiếp thị đúng thời điểm nhạy cảm nhất, và đây là khai thác dữ liệu sức khỏe.

Điểm thứ bảy đáng nhấn mạnh: dữ liệu về cân nặng, chiều cao, tình trạng phát triển của một đứa trẻ theo thời gian là hồ sơ sức khỏe cần được bảo vệ ở mức cao nhất.

Chống hàng giả

Tám yêu cầu: mã chống giả trên từng hộp; mã không đoán được; bảo vệ cơ sở dữ liệu mã ở mức cao nhất; ghi nhận số lần quét, cảnh báo mã bị sao chép; đối chiếu số tem in với số hộp sản xuất; tiêu hủy tem hỏng có biên bản; kiểm tra dễ dàng, không cần cài ứng dụng; và phối hợp xử lý khi phát hiện hàng giả.

Điểm thứ ba và thứ năm là kiểm soát cốt lõi: sữa giả cho trẻ em gây hậu quả nghiêm trọng về sức khỏe, và nguồn tem thật chính là chênh lệch giữa số in và số hộp.

An toàn nhà máy

Điều 10 Luật 71/2025/QH15 quy định: Cơ quan, tổ chức, cá nhân tham gia hoặc có liên quan đến hoạt động công nghiệp công nghệ số phải tuân thủ quy định của pháp luật về an toàn thông tin mạng, an ninh mạng, pháp luật về dữ liệu, dữ liệu cá nhân và pháp luật khác có liên quan.

Sáu biện pháp: tách mạng thiết bị sản xuất; đổi mật khẩu mặc định; giới hạn cứng thông số tiệt trùng, sấy; cảnh báo mọi thay đổi thông số quan trọng; ghi nhật ký không sửa được; và kiểm soát cổng USB, thiết bị nhà thầu.

Danh sách kiểm tra

• Có chặn xuất lô khi chưa có kết quả kiểm nghiệm đạt không?
• Mã lô có chi tiết và in bền trên bao bì không?
• Có đánh giá nghiêm túc mọi báo cáo về trẻ gặp vấn đề không?
• Có mua danh sách sản phụ để tiếp thị không?
• Có quảng cáo trá hình qua nội dung tư vấn không?
• Ứng dụng có nhắm quảng cáo theo tuần thai không?
• Có đối chiếu số tem in và số hộp sản xuất không?

Đọc thêm cùng chủ đề

• Sản phẩm số phải bảo vệ trẻ em từ khâu nào?
• Doanh nghiệp làm nội dung số cho trẻ em cần tuân thủ những gì?
• Doanh nghiệp sản xuất đồ chơi trẻ em cần tuân thủ những gì?

Căn cứ pháp lý

• Luật 71/2025/QH15 Điều 10
• Luật 20/2023/QH15 Điều 19
• Luật 148/2025/QH15 Điều 27
• Luật 148/2025/QH15 Điều 41

Bài viết dẫn chiếu văn bản đang có hiệu lực. Nội dung mang tính tham khảo, không thay thế ý kiến tư vấn cho từng trường hợp cụ thể.