Theo Luật Công nghiệp công nghệ số, doanh nghiệp công nghệ số cần biết gì về ưu đãi theo Luật 71?

Luật Công nghiệp công nghệ số có nhiều chính sách hỗ trợ nghiên cứu phát triển. Bài viết tổng hợp và chỉ ra cách chuẩn bị hồ sơ.

Luật Công nghiệp công nghệ số số 71/2025/QH15 đưa ra khung chính sách khuyến khích phát triển ngành. Với doanh nghiệp, câu hỏi thực tế là những chính sách nào áp dụng được và cần chuẩn bị gì để hưởng.

Lưu ý quan trọng: các quy định trong Luật 71/2025 phần lớn dẫn chiếu tới pháp luật chuyên ngành về thuế, khoa học công nghệ, đầu tư để xác định mức cụ thể. Bài viết này nêu nội dung của Luật; mức ưu đãi và thủ tục phải tra các văn bản đó và văn bản hướng dẫn.

Chính sách với nghiên cứu và phát triển

Điều 16 Luật 71/2025/QH15 quy định về thúc đẩy nghiên cứu và phát triển sản phẩm, dịch vụ công nghệ số.

Khoản 1 nêu hoạt động nghiên cứu và phát triển sản phẩm, dịch vụ công nghệ số được hưởng ưu đãi cao nhất theo quy định pháp luật về khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo; chuyển đổi số.

Khoản 3 quy định tổ chức, cá nhân thực hiện hoạt động nghiên cứu và phát triển công nghệ số được ưu tiên, tạo điều kiện sử dụng trang thiết bị tại phòng thí nghiệm trọng điểm quốc gia, cơ sở ươm tạo công nghệ, cơ sở ươm tạo công nghệ cao, ươm tạo doanh nghiệp công nghệ cao, cơ sở ươm tạo doanh nghiệp khoa học và công nghệ, cơ sở nghiên cứu khoa học và công nghệ của nhà nước.

Khoản 4 quy định các khoản chi của doanh nghiệp cho nghiên cứu và phát triển công nghệ số được tăng mức chi bổ sung khi xác định thu nhập chịu thuế thu nhập doanh nghiệp theo quy định pháp luật về thuế thu nhập doanh nghiệp.

Ba nội dung này có ý nghĩa khác nhau về mặt thực tiễn.

Khoản 4 — ưu đãi thuế

Đây là nội dung áp dụng rộng nhất với doanh nghiệp đang hoạt động. Bảy việc cần chuẩn bị:

• Tách bạch chi phí nghiên cứu phát triển trong sổ sách kế toán;
• Không gộp với chi phí vận hành, bảo trì thông thường;
• Lập hồ sơ đề tài — mục tiêu, nội dung, thời gian, nhân sự;
• Ghi nhận nhân sự tham gia và tỷ lệ thời gian;
• Lưu kết quả — tài liệu thiết kế, mã nguồn, báo cáo thử nghiệm;
• Chứng từ đầy đủ cho từng khoản chi;
• Tra quy định thuế để biết mức và điều kiện cụ thể.

Điểm thứ nhất và thứ hai là việc quyết định: nếu chi phí nghiên cứu không tách bạch được trong sổ sách, doanh nghiệp không chứng minh được để hưởng ưu đãi dù thực tế có hoạt động nghiên cứu.

Điểm thứ ba và thứ năm là điều cần làm ngay từ khi bắt đầu, không phải dựng lại vào cuối năm: hồ sơ lập sau thường thiếu thuyết phục và khó đối chiếu với chứng từ.

Ranh giới cần lưu ý: sửa lỗi phần mềm, bảo trì hệ thống, tùy chỉnh cho khách hàng thường không phải hoạt động nghiên cứu phát triển. Phần được tính là hoạt động tạo ra tri thức hoặc giải pháp mới, có tính không chắc chắn về kết quả.

Khoản 3 — quyền sử dụng trang thiết bị

Đây là nội dung có giá trị lớn với doanh nghiệp vừa và nhỏ nhưng ít được biết tới. Các phòng thí nghiệm trọng điểm quốc gia, cơ sở nghiên cứu nhà nước có thiết bị mà doanh nghiệp nhỏ không thể tự đầu tư.

Năm việc: tìm hiểu danh sách các cơ sở trong lĩnh vực của mình; liên hệ tìm hiểu quy trình và điều kiện; chuẩn bị đề xuất rõ ràng về nội dung nghiên cứu; xây dựng quan hệ hợp tác dài hạn; và tra quy định về khoa học công nghệ để biết cơ chế cụ thể.

Nội dung này đặc biệt đáng quan tâm với doanh nghiệp phần cứng, thiết bị điện tử, vật liệu — nơi chi phí thiết bị đo kiểm là rào cản lớn nhất.

Nghĩa vụ đi kèm

Ưu đãi luôn đi cùng nghĩa vụ. Điều 10 Luật 71/2025/QH15 quy định: Cơ quan, tổ chức, cá nhân tham gia hoặc có liên quan đến hoạt động công nghiệp công nghệ số phải tuân thủ quy định của pháp luật về an toàn thông tin mạng, an ninh mạng, pháp luật về dữ liệu, dữ liệu cá nhân và pháp luật khác có liên quan.

Đây là điều khoản có phạm vi rộng: mọi doanh nghiệp trong ngành công nghệ số đều chịu ràng buộc bởi toàn bộ hệ thống quy định về an ninh mạng và dữ liệu, không chỉ các quy định trong chính Luật 71.

Khoản 1 Điều 27 Luật 148/2025/QH15 quy định chủ quản dữ liệu phải chủ động thiết lập quy trình, biện pháp bảo vệ dữ liệu phù hợp với tính chất hoạt động và phương thức đáp ứng yêu cầu của chủ thể dữ liệu.

Sáu việc doanh nghiệp công nghệ nên làm: rà soát dữ liệu đang xử lý; xác định vai trò là chủ quản hay bên xử lý theo ủy quyền; thiết lập biện pháp bảo vệ tương xứng; ghi thành văn bản; đào tạo nhân sự; và rà soát định kỳ.

Nguyên tắc phát triển ngành

Điều 4 Luật 71/2025/QH15 quy định về nguyên tắc phát triển công nghiệp công nghệ số.

Với doanh nghiệp, ý nghĩa thực tiễn là định hướng: các chính sách hỗ trợ và ưu tiên sẽ tập trung vào những hoạt động phù hợp với nguyên tắc phát triển ngành, và việc hiểu định hướng giúp doanh nghiệp lựa chọn lĩnh vực đầu tư.

Chuẩn bị hồ sơ — nguyên tắc chung

Bảy nguyên tắc áp dụng cho mọi loại ưu đãi:

• Ghi nhận từ đầu, không dựng hồ sơ sau;
• Trung thực — kê khai không đúng dẫn tới truy thu và xử phạt;
• Tách bạch rõ ràng trong sổ sách;
• Lưu chứng từ đầy đủ theo thời hạn quy định;
• Nhất quán giữa hồ sơ và thực tế hoạt động;
• Cập nhật khi quy định thay đổi;
• Tham vấn chuyên môn khi hồ sơ phức tạp.

Điểm thứ hai và thứ năm là rủi ro cần cảnh giác: kê khai chi phí không phải nghiên cứu phát triển để hưởng ưu đãi là hành vi có hậu quả pháp lý, và cơ quan thuế đối chiếu hồ sơ với hoạt động thực tế.

Lưu ý về cập nhật quy định

Ba điểm cần theo dõi: văn bản hướng dẫn thi hành Luật 71/2025 và các luật liên quan; thay đổi trong pháp luật thuế về mức ưu đãi; và các chương trình hỗ trợ theo từng giai đoạn.

Cũng cần lưu ý về hiệu lực và các quy định chuyển tiếp giữa các văn bản — đây là nội dung phải tra chính xác trong văn bản gốc chứ không suy đoán.

Danh sách kiểm tra

• Chi phí nghiên cứu phát triển có tách bạch trong sổ sách không?
• Có hồ sơ đề tài lập từ khi bắt đầu không?
• Có lưu kết quả — tài liệu, mã nguồn, báo cáo thử nghiệm không?
• Đã tìm hiểu về quyền sử dụng trang thiết bị tại cơ sở nghiên cứu nhà nước chưa?
• Đã tra pháp luật thuế để biết mức ưu đãi cụ thể chưa?
• Có rà soát nghĩa vụ về an ninh mạng và dữ liệu không?
• Hồ sơ có nhất quán với hoạt động thực tế không?

Đọc thêm cùng chủ đề

• Đơn vị vận hành trạm xăng dầu số hoá cần bảo đảm những gì?
• Doanh nghiệp sản xuất phân bón hữu cơ cần tuân thủ những gì?
• Nền tảng so sánh giá và giới thiệu sản phẩm cần lưu ý gì?

Căn cứ pháp lý

• Luật 71/2025/QH15 Điều 16
• Luật 71/2025/QH15 Điều 10
• Luật 71/2025/QH15 Điều 4
• Luật 148/2025/QH15 Điều 27

Bài viết dẫn chiếu văn bản đang có hiệu lực. Nội dung mang tính tham khảo, không thay thế ý kiến tư vấn cho từng trường hợp cụ thể.