Công nghiệp công nghệ số

Theo Luật Công nghiệp công nghệ số, startup công nghệ nên khai thác những ưu đãi nào?

01/08/2026
2 lượt xem
0 bình luận

Bốn đạo luật cùng có chính sách cho doanh nghiệp nhỏ và khởi nghiệp sáng tạo — từ ưu đãi đầu tư, hỗ trợ kinh phí trực tiếp, cho tới phiếu hỗ trợ dùng hạ tầng tính toán.

Với doanh nghiệp khởi nghiệp trong lĩnh vực công nghệ, các đạo luật mới mở ra khá nhiều kênh hỗ trợ. Bài viết tổng hợp theo từng đạo luật để tiện đối chiếu.

Theo Luật Công nghiệp công nghệ số 71/2025/QH15

Ngành nghề đặc biệt ưu đãi đầu tư

Khoản 1 Điều 29 quy định: dự án khởi nghiệp sáng tạo trong công nghiệp công nghệ số là ngành, nghề đặc biệt ưu đãi đầu tư, được hưởng ưu đãi, hỗ trợ theo quy định của pháp luật về đầu tư; thuế; đất đai và pháp luật khác có liên quan.

Bên cạnh đó, khoản 2 Điều 28 xếp sản xuất sản phẩm phần mềm; phát triển hệ thống trí tuệ nhân tạo; nghiên cứu và phát triển, thiết kế, sản xuất, đóng gói, kiểm thử sản phẩm chip bán dẫn; đầu tư xây dựng trung tâm dữ liệu trí tuệ nhân tạo vào cùng nhóm ngành, nghề đặc biệt ưu đãi đầu tư — không kèm điều kiện về quy mô.

Hỗ trợ kinh phí trực tiếp

Khoản 2 Điều 29 quy định dự án khởi nghiệp sáng tạo được hỗ trợ kinh phí trực tiếp từ ngân sách địa phương hoặc từ Chương trình phát triển công nghiệp công nghệ số cho:

Điểm a — đào tạo phát triển nguồn nhân lực;
Điểm b — thu hút nguồn nhân lực chất lượng cao, nhân tài công nghệ số;
Điểm c — nghiên cứu và phát triển; sản xuất thử nghiệm;
Điểm d — tư vấn khởi nghiệp;
Điểm đ — mua công nghệ và đổi mới công nghệ.

Khoản 3 Điều 29 giao Hội đồng nhân dân cấp tỉnh quy định tiêu chí, điều kiện, trình tự, thủ tục, nội dung và mức hỗ trợ — nên mức hỗ trợ khác nhau giữa các địa phương. Đây là yếu tố đáng cân nhắc khi chọn nơi đặt trụ sở.

Tiếp cận hạ tầng nghiên cứu

Khoản 3 Điều 16 quy định tổ chức, cá nhân thực hiện hoạt động nghiên cứu và phát triển công nghệ số được ưu tiên, tạo điều kiện sử dụng trang thiết bị tại phòng thí nghiệm trọng điểm quốc gia, cơ sở ươm tạo công nghệ, cơ sở ươm tạo công nghệ cao, ươm tạo doanh nghiệp công nghệ cao, cơ sở ươm tạo doanh nghiệp khoa học và công nghệ, cơ sở nghiên cứu khoa học và công nghệ của nhà nước.

Khoản 4 Điều 16 quy định các khoản chi cho nghiên cứu và phát triển công nghệ số được tăng mức chi bổ sung khi xác định thu nhập chịu thuế thu nhập doanh nghiệp.

Nhập thiết bị đã qua sử dụng

Khoản 4 Điều 21 cho phép tổ chức, doanh nghiệp được nhập khẩu dây chuyền công nghệ, thiết bị, máy móc, công cụ đã qua sử dụng phục vụ hoạt động đào tạo, nghiên cứu và phát triển, đáp ứng tiêu chí do Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ quy định.

Theo Luật Trí tuệ nhân tạo 134/2025/QH15

Hỗ trợ chi phí tuân thủ

Khoản 1 Điều 25 quy định: doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo, doanh nghiệp nhỏ và vừa được hỗ trợ chi phí đánh giá sự phù hợp quy định tại Luật này; được cung cấp miễn phí hồ sơ mẫu, công cụ tự đánh giá, đào tạo và tư vấn; được ưu tiên hỗ trợ từ Quỹ Phát triển trí tuệ nhân tạo quốc gia.

Việc hỗ trợ chi phí đánh giá sự phù hợp có giá trị lớn: theo Điều 13, hệ thống rủi ro cao phải được đánh giá trước khi đưa vào sử dụng, và với nhóm thuộc danh mục phải chứng nhận thì bắt buộc dùng tổ chức đánh giá độc lập.

Việc cung cấp miễn phí hồ sơ mẫu và công cụ tự đánh giá cũng đáng quan tâm — đây là hai thứ doanh nghiệp nhỏ thiếu nhất khi phải tự phân loại rủi ro và lập hồ sơ.

Phiếu hỗ trợ dùng hạ tầng

Khoản 2 Điều 25 giới thiệu cơ chế đáng chú ý: doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo, doanh nghiệp nhỏ và vừa, tổ chức khoa học và công nghệ và nhóm nghiên cứu có dự án đổi mới sáng tạo khả thi được hỗ trợ thông qua phiếu hỗ trợ để sử dụng hạ tầng tính toán, dữ liệu dùng chung, mô hình ngôn ngữ lớn tiếng Việt và tiếng dân tộc thiểu số, nền tảng huấn luyện, kiểm thử và dịch vụ tư vấn kỹ thuật.

Chi phí hạ tầng tính toán là rào cản lớn nhất khi phát triển mô hình trí tuệ nhân tạo, nên cơ chế này có giá trị thực tế cao.

Ưu tiên tham gia nhiệm vụ quốc gia

Khoản 3 Điều 25 quy định doanh nghiệp có năng lực nghiên cứu, phát triển và đổi mới sáng tạo trong lĩnh vực trí tuệ nhân tạo được ưu tiên tham gia nhiệm vụ trong chương trình khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo quốc gia, nhiệm vụ phát triển công nghệ cao được ưu tiên đầu tư phát triển, công nghệ chiến lược và sản phẩm, dịch vụ công nghệ số trọng điểm.

Hỗ trợ khi tham gia thử nghiệm và chia sẻ dữ liệu

Khoản 4 Điều 25: doanh nghiệp tham gia thử nghiệm theo cơ chế thử nghiệm có kiểm soát được hỗ trợ tư vấn kỹ thuật, đánh giá rủi ro, kiểm thử an toàn và kết nối với cơ sở thử nghiệm, kiểm định.

Khoản 5 Điều 25: doanh nghiệp chia sẻ dữ liệu, mô hình, công cụ hoặc kết quả nghiên cứu phục vụ phát triển trí tuệ nhân tạo được hưởng ưu đãi hoặc hỗ trợ theo quy định của pháp luật.

Ưu tiên tiếp cận theo Điều 20

Khoản 5 Điều 20 quy định doanh nghiệp nhỏ và vừa, doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo về trí tuệ nhân tạo được ưu tiên tiếp cận hạ tầng kỹ thuật, dữ liệu và môi trường thử nghiệm, được hưởng hỗ trợ về chi phí, đào tạo và kết nối thị trường.

Khoản 1 Điều 20 còn nêu nguyên tắc chung: tổ chức, cá nhân hoạt động trong lĩnh vực trí tuệ nhân tạo được hưởng ưu đãi và hỗ trợ cao nhất theo quy định của pháp luật về khoa học và công nghệ, đầu tư, công nghiệp công nghệ số, công nghệ cao, chuyển đổi số.

Theo Luật Chuyển đổi số 148/2025/QH15

Khoản 1 Điều 37 quy định Nhà nước thực hiện các biện pháp hỗ trợ tài chính và các hình thức hỗ trợ khác cho doanh nghiệp nhỏ và vừa, hợp tác xã, hộ kinh doanh chuyển đổi số.

Khoản 3 Điều 37 nêu hai tiêu chí ưu tiên: hoạt động tại vùng đồng bào dân tộc thiểu số, vùng có điều kiện kinh tế - xã hội khó khăn, đặc biệt khó khăn; hoặc hoạt động trong các ngành, lĩnh vực được ưu tiên chuyển đổi số theo Chiến lược quốc gia về Chuyển đổi số, Chương trình Chuyển đổi số quốc gia. Chỉ cần đáp ứng một trong hai.

Khoản 6 Điều 9 cũng nêu chính sách thúc đẩy, hỗ trợ doanh nghiệp, hợp tác xã, hộ kinh doanh thực hiện chuyển đổi số; ưu tiên hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa, doanh nghiệp hoạt động tại vùng có điều kiện kinh tế - xã hội khó khăn.

Ngoài ra, khoản 2 Điều 20 xác định Quỹ phát triển khoa học và công nghệ của doanh nghiệp là nguồn tài chính hợp lệ cho hoạt động chuyển đổi số — nguồn lực nhiều doanh nghiệp đã trích lập nhưng chưa dùng hết.

Về thị trường khu vực công

Ba đạo luật có cơ chế ưu tiên sản phẩm trong nước khi mua sắm bằng ngân sách:

Khoản 1 Điều 31 Luật 71/2025/QH15 — sản phẩm, dịch vụ công nghệ số đáp ứng quy định của Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ được hưởng ưu đãi về lựa chọn nhà thầu theo pháp luật về đấu thầu;
Điểm a khoản 2 Điều 20 Luật 134/2025/QH15 — ưu tiên sử dụng sản phẩm, dịch vụ trí tuệ nhân tạo theo quy định của pháp luật về đấu thầu;
Khoản 3 Điều 31 Luật 71/2025/QH15 — cơ chế Nhà nước đặt hàng nghiên cứu, sản xuất và cung cấp sản phẩm, dịch vụ công nghệ số trọng điểm.

Ba việc nên làm trước

Xác định đúng tư cách — doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo, doanh nghiệp nhỏ và vừa theo tiêu chí của pháp luật hiện hành. Đây là điều kiện tiên quyết cho hầu hết các chính sách nêu trên;
Tìm hiểu nghị quyết của Hội đồng nhân dân tỉnh nơi đặt trụ sở về mức hỗ trợ trực tiếp — mức khác nhau đáng kể giữa các địa phương;
Chuẩn bị hồ sơ chứng minh hoạt động thực tế khớp với ngành nghề đăng ký — đây là điểm thường vướng khi quyết toán ưu đãi.

Một lưu ý về tuân thủ: khoản 4 Điều 12 Luật 71/2025/QH15 nghiêm cấm giả mạo, gian dối để được hưởng chính sách ưu đãi, hỗ trợ của Nhà nước. Hồ sơ đề nghị cần phản ánh đúng thực tế hoạt động.