Theo Luật Công nghiệp công nghệ số, doanh nghiệp thiết kế chip bán dẫn được hưởng cơ chế hỗ trợ nào?

Điều 39 dành riêng cơ chế đặc thù cho bán dẫn: ngành nghề đặc biệt ưu đãi đầu tư, hỗ trợ kinh phí từ ngân sách địa phương, và cho phép nhập khẩu dây chuyền đã qua sử dụng — kèm nghĩa vụ tự chứng minh.

Bán dẫn là lĩnh vực duy nhất trong Luật Công nghiệp công nghệ số được dành hẳn một mục riêng với cơ chế, chính sách đặc thù. Bài viết đi qua ba điều khoản cốt lõi và chỉ ra doanh nghiệp cần làm gì để thực sự tiếp cận được các hỗ trợ đó.

Định hướng chung — Điều 36

Trước khi nói tới ưu đãi, cần hiểu Nhà nước muốn phát triển bán dẫn theo hướng nào, vì các hỗ trợ sẽ bám theo định hướng đó.

Khoản 1 Điều 36 Luật 71/2025/QH15 xác định: Phát triển công nghiệp bán dẫn với trọng tâm là phát triển sản phẩm chip bán dẫn có tính đột phá trong các ngành, lĩnh vực; liên kết chặt chẽ với hệ sinh thái bán dẫn toàn cầu, bao gồm các công đoạn nghiên cứu, thiết kế, sản xuất, đóng gói, kiểm thử.

Hai chữ đáng chú ý: "đột phá" và "liên kết". Định hướng không phải là làm mọi thứ từ đầu mà là chen chân vào chuỗi giá trị toàn cầu ở những công đoạn Việt Nam có lợi thế. Năm công đoạn được liệt kê — nghiên cứu, thiết kế, sản xuất, đóng gói, kiểm thử — cho thấy phạm vi được hỗ trợ khá rộng, không chỉ nhà máy sản xuất.

Khoản 2 yêu cầu phát triển công nghiệp bán dẫn phải đồng bộ với công nghiệp điện tử theo hướng tập trung vào thiết bị điện tử chuyên dụng trong các ngành, lĩnh vực.

Khoản 3 nhấn mạnh phát triển nguồn nhân lực cho công nghiệp bán dẫn bảo đảm số lượng, chất lượng đáp ứng các yêu cầu phát triển.

Khoản 4 quy định khuyến khích thu hút đầu tư nước ngoài, huy động nguồn lực trong và ngoài nước nhằm thúc đẩy phát triển công nghiệp bán dẫn, hướng tới làm chủ công nghệ, thiết kế và sản xuất chip bán dẫn.

Bốn cơ chế đặc thù tại Điều 39

Một — ngành nghề đặc biệt ưu đãi đầu tư

Khoản 1 Điều 39 quy định: Hoạt động sản xuất nguyên liệu, vật liệu, thiết bị, máy móc, công cụ cho công nghiệp bán dẫn thuộc Danh mục nguyên liệu, vật liệu, thiết bị, máy móc, công cụ cho công nghiệp bán dẫn được khuyến khích đầu tư phát triển là ngành, nghề đặc biệt ưu đãi đầu tư theo quy định của pháp luật về đầu tư và pháp luật khác có liên quan.

"Ngành, nghề đặc biệt ưu đãi đầu tư" là một khái niệm của pháp luật đầu tư, kéo theo các ưu đãi về thuế, tiền thuê đất và thủ tục. Nhưng cần đọc kỹ phạm vi: khoản này áp dụng cho hoạt động sản xuất nguyên liệu, vật liệu, thiết bị, máy móc, công cụ cho công nghiệp bán dẫn — tức là chuỗi cung ứng đầu vào, và phải nằm trong Danh mục do Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ ban hành theo điểm a khoản 4 Điều 39.

Doanh nghiệp trước khi lập dự án nên tra Danh mục này. Cùng một mặt hàng, có tên trong Danh mục hay không dẫn tới hai chế độ đầu tư khác hẳn nhau.

Hai — hỗ trợ kinh phí cho dự án thiết kế chip

Khoản 2 Điều 39 là khoản có giá trị trực tiếp nhất với doanh nghiệp Việt Nam, vì thiết kế chip là công đoạn cần ít vốn cố định hơn sản xuất:

Doanh nghiệp thực hiện dự án thiết kế chip bán dẫn được hỗ trợ kinh phí đào tạo phát triển nguồn nhân lực, nghiên cứu và phát triển, sản xuất thử nghiệm, mua sắm máy móc, thiết bị, công nghệ và đổi mới công nghệ từ ngân sách địa phương theo quy định của pháp luật về ngân sách nhà nước hoặc từ nguồn tài chính cho phát triển công nghiệp công nghệ số quy định tại Điều 11 của Luật này.

Năm nhóm nội dung được hỗ trợ: đào tạo nhân lực, nghiên cứu và phát triển, sản xuất thử nghiệm, mua sắm máy móc thiết bị công nghệ, và đổi mới công nghệ.

Đoạn tiếp theo của khoản 2 xác định ai quyết định: Hội đồng nhân dân cấp tỉnh quy định tiêu chí, điều kiện, trình tự, thủ tục, nội dung và mức hỗ trợ từ ngân sách địa phương cho các nội dung quy định tại khoản này phù hợp với điều kiện của địa phương.

Đây là thông tin quan trọng về mặt thực hành. Mức hỗ trợ và thủ tục khác nhau giữa các tỉnh. Doanh nghiệp phải tra nghị quyết của Hội đồng nhân dân tỉnh nơi đặt dự án, không có một mức chung toàn quốc. Với doanh nghiệp còn đang chọn địa điểm, đây là một yếu tố nên đưa vào cân nhắc.

Ba — nhập khẩu dây chuyền đã qua sử dụng

Khoản 3 Điều 39 quy định: Dự án sản xuất, đóng gói, kiểm thử sản phẩm chip bán dẫn được nhập khẩu dây chuyền công nghệ, thiết bị, máy móc, công cụ đã qua sử dụng phục vụ trực tiếp hoạt động sản xuất đáp ứng các tiêu chí theo quy định của Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ.

Đây là ngoại lệ có ý nghĩa lớn. Thiết bị bán dẫn mới rất đắt, trong khi thiết bị đã qua sử dụng ở thế hệ công nghệ trước vẫn hoàn toàn dùng được cho nhiều dòng sản phẩm. Việc mở cửa nhập khẩu thiết bị đã qua sử dụng giảm đáng kể rào cản vốn cho doanh nghiệp trong nước.

Ba giới hạn cần nhớ: chỉ áp dụng cho dự án sản xuất, đóng gói, kiểm thử chip bán dẫn; thiết bị phải phục vụ trực tiếp hoạt động sản xuất; và phải đáp ứng tiêu chí do Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ ban hành theo điểm b khoản 4 Điều 39.

Bốn — nghĩa vụ tự chứng minh

Khoản 5 Điều 39 đặt ra một nghĩa vụ mà doanh nghiệp cần đặc biệt lưu ý: Doanh nghiệp tự chứng minh việc đáp ứng các tiêu chí quy định tại khoản 4 Điều này để được hưởng các cơ chế hỗ trợ, ưu đãi tại Điều này và chịu trách nhiệm về tính chính xác đối với thông tin cung cấp.

Cơ chế "tự chứng minh, tự chịu trách nhiệm" giúp thủ tục nhanh hơn nhiều so với cơ chế xin xác nhận trước. Nhưng mặt kia của nó là rủi ro dồn về phía doanh nghiệp. Nếu sau này bị xác định là kê khai không chính xác, doanh nghiệp không thể viện dẫn rằng cơ quan nhà nước đã chấp thuận hồ sơ.

Thực hành nên áp dụng: lập hồ sơ chứng minh đầy đủ ngay từ đầu, lưu bằng chứng kỹ thuật của thiết bị, giữ tài liệu của nhà cung cấp, và ghi lại căn cứ đối chiếu với từng tiêu chí. Đây là hồ sơ để tự bảo vệ, không phải để nộp cho ai.

Chiến lược phát triển ngành — Điều 37

Điều 37 quy định Chiến lược phát triển công nghiệp bán dẫn được xây dựng trên cơ sở nguyên tắc tại Điều 36 và căn cứ chiến lược phát triển kinh tế - xã hội, yêu cầu quản lý trong từng thời kỳ.

Khoản 2 liệt kê năm nội dung cơ bản của Chiến lược: quan điểm, tầm nhìn và mục tiêu; nhiệm vụ; giải pháp thực hiện; chương trình, đề án, dự án trọng điểm; kế hoạch, nguồn lực thực hiện.

Khoản 3 giao Bộ Khoa học và Công nghệ chủ trì, phối hợp với Bộ, cơ quan ngang Bộ, các cơ quan có liên quan, chính quyền địa phương xây dựng, trình Thủ tướng Chính phủ ban hành Chiến lược phát triển công nghiệp bán dẫn phù hợp với thực tiễn.

Với doanh nghiệp, điểm d khoản 2 — chương trình, đề án, dự án trọng điểm — là nội dung đáng theo dõi nhất, vì đó là nơi nguồn lực nhà nước tập trung.

Tóm tắt việc cần làm

• Tra Danh mục nguyên liệu, vật liệu, thiết bị, máy móc, công cụ cho công nghiệp bán dẫn được khuyến khích đầu tư phát triển;
• Tra nghị quyết Hội đồng nhân dân tỉnh nơi đặt dự án về mức và thủ tục hỗ trợ;
• Tra tiêu chí thiết bị đã qua sử dụng trước khi ký hợp đồng mua thiết bị;
• Lập hồ sơ tự chứng minh ngay từ đầu và lưu giữ lâu dài;
• Theo dõi Chiến lược phát triển công nghiệp bán dẫn để nắm các chương trình, dự án trọng điểm.

Luật 71/2025/QH15 có hiệu lực thi hành từ ngày 01/01/2026 theo khoản 1 Điều 50.

Đọc thêm cùng chủ đề

• Nền tảng số phải cung cấp thông tin người dùng trong bao lâu?
• Doanh nghiệp phải chống phần mềm độc hại thế nào?
• Bảo đảm an ninh dữ liệu gồm những nội dung nào?

Căn cứ pháp lý

• Luật 71/2025/QH15 Điều 39
• Luật 71/2025/QH15 Điều 36
• Luật 71/2025/QH15 Điều 37

Bài viết dẫn chiếu văn bản đang có hiệu lực. Nội dung mang tính tham khảo, không thay thế ý kiến tư vấn cho từng trường hợp cụ thể.