Trong các sắc thuế doanh nghiệp phải đối mặt, thuế thu nhập doanh nghiệp thường khiến chủ công ty quan tâm nhất, đơn giản vì nó đánh thẳng vào phần lợi nhuận. Hiểu nó hoạt động ra sao sẽ giúp bạn không bị bất ngờ khi đến kỳ quyết toán.
Thuế TNDN đánh vào đâu?
Khác với thuế GTGT đánh trên hàng hóa dịch vụ, thuế TNDN đánh trên thu nhập tính thuế của doanh nghiệp trong kỳ. Nói nôm na, đây là loại thuế tính trên phần lãi mà công ty kiếm được sau khi đã trừ đi các chi phí hợp lệ phục vụ kinh doanh.
Điểm mấu chốt cần nhớ: lãi kế toán và thu nhập tính thuế không phải lúc nào cũng bằng nhau. Có những khoản chi doanh nghiệp bỏ ra thật nhưng thuế không cho trừ, nên khi tính thuế phải cộng lại. Đây là lý do nhiều chủ doanh nghiệp thấy "lãi ít mà sao thuế nhiều".
Công thức cơ bản
Cách tính thuế TNDN có thể tóm gọn theo các bước:
- Lấy doanh thu trừ đi chi phí được trừ để ra thu nhập từ hoạt động kinh doanh.
- Cộng thêm các khoản thu nhập khác nếu có.
- Trừ phần được miễn và phần lỗ của năm trước được chuyển sang (nếu đủ điều kiện) để ra thu nhập tính thuế.
- Nhân thu nhập tính thuế với thuế suất để ra số thuế phải nộp.
Việc xác định đúng "chi phí được trừ" chính là phần dễ sai nhất, và cũng là nơi quyết định bạn nộp nhiều hay ít. Xem thêm: chi phí nào được trừ khi tính thuế TNDN.
Tạm nộp theo quý
Doanh nghiệp không chờ đến cuối năm mới nộp một cục. Trong năm, công ty tự ước tính kết quả kinh doanh từng quý và tạm nộp một phần. Đến cuối năm, khi quyết toán, mới chốt lại con số chính xác và bù trừ phần đã tạm nộp.
Vì sao cần ước tính sát?
Nếu tạm nộp quá thấp so với số thực tế phải nộp, doanh nghiệp có thể phát sinh tiền chậm nộp cho phần chênh lệch. Vì vậy, nửa cuối năm bạn nên rà lại tình hình kinh doanh để điều chỉnh phần tạm nộp cho hợp lý, tránh dồn gánh nặng vào kỳ quyết toán.
Quyết toán cuối năm
Cuối năm tài chính, doanh nghiệp lập hồ sơ quyết toán để tổng kết toàn bộ doanh thu, chi phí và xác định số thuế cả năm. Nếu đã tạm nộp dư thì được bù trừ hoặc xử lý theo quy định; nếu nộp thiếu thì phải nộp bổ sung. Đây là thời điểm sổ sách cả năm được soi kỹ, nên dữ liệu sạch sẽ ngay từ đầu năm sẽ giúp khâu này nhẹ nhàng hơn rất nhiều. Xem thêm: hồ sơ và thời hạn quyết toán thuế TNDN cuối năm.
Lời khuyên thực tế
Đừng để đến tháng cuối mới gom chứng từ. Một doanh nghiệp quản lý chi phí gọn gàng quanh năm thường có số thuế hợp lý và ít rủi ro bị loại chi phí. Nếu bạn chưa tự tin với khâu này, hãy cân nhắc dịch vụ kế toán thuế của Soft Space để được hỗ trợ tính toán và quyết toán bài bản.
Thuế TNDN không đáng sợ nếu bạn hiểu nó tính trên lợi nhuận thực và kiểm soát tốt chi phí. Càng minh bạch sổ sách, bạn càng chủ động với con số phải nộp và càng yên tâm tập trung phát triển kinh doanh.
Chi phí nào được trừ, chi phí nào bị "gạt ra"?
Có một chuyện rất hay gặp: cuối năm lãi trên sổ chỉ vài chục triệu, nhưng số thuế cơ quan thuế tính ra lại cao bất ngờ. Lý do thường nằm ở chỗ doanh nghiệp đã chi tiền thật, nhưng khoản chi đó không được tính là chi phí hợp lý khi tính thuế. Ví dụ một quán ăn mua thực phẩm ngoài chợ, trả tiền mặt, không có hóa đơn; tiền thì bay ra khỏi két thật, nhưng khi quyết toán khoản đó bị loại, nên thu nhập chịu thuế bị đội lên.
Nguyên tắc dễ nhớ: một khoản chi được trừ khi nó phục vụ hoạt động kinh doanh, có hóa đơn chứng từ đầy đủ, và với hóa đơn từ 20 triệu đồng trở lên thì phải thanh toán qua ngân hàng chứ không dùng tiền mặt. Những khoản hay bị loại là chi tiêu cá nhân lẫn vào công ty, tiền phạt vi phạm hành chính, hay phần khấu hao của chiếc xe quá hạn mức. Vì vậy, giữ hóa đơn và chuyển khoản gọn gàng ngay từ đầu năm sẽ giúp bạn đỡ mất tiền oan lúc quyết toán.
Doanh nghiệp đang lỗ thì sao?
Nhiều chủ doanh nghiệp mới mở nghĩ rằng lỗ thì khỏi quan tâm đến thuế TNDN, nhưng thực tế không hẳn vậy. Khi lỗ, năm đó bạn chưa phải nộp đồng thuế TNDN nào, song khoản lỗ ấy không mất đi mà được chuyển sang các năm sau để bù vào lãi, tối đa trong vòng 5 năm liên tiếp kể từ năm phát sinh. Hiểu nôm na: năm nay lỗ 100 triệu, sang năm lãi 150 triệu, bạn được lấy 100 triệu lỗ cũ trừ đi, chỉ còn 50 triệu phải chịu thuế.
Điều quan trọng là phải khai báo và theo dõi khoản lỗ này đầy đủ trên tờ khai quyết toán, vì nếu quên thì coi như tự bỏ phần ưu đãi của mình. Và dù đang lỗ, bạn vẫn phải nộp tờ khai quyết toán đúng hạn như bình thường, chứ không được im lặng cho qua. Bỏ tờ khai mới là cái khiến bạn bị phạt, chứ con số lỗ thì hoàn toàn hợp pháp.
