Mở một quán cà phê nhỏ, một sạp tạp hóa hay nhận may đo tại nhà — nghe thì đơn giản, nhưng câu hỏi đầu tiên khiến nhiều người lúng túng lại là: "Mình phải đóng những thuế gì?". Thực tế, số loại thuế mà một hộ kinh doanh phải để mắt tới không nhiều như nhiều người tưởng tượng. Hiểu rõ từng khoản ngay từ đầu sẽ giúp bạn buôn bán yên tâm, không nơm nớp lo sai sót.
Lệ phí môn bài — khoản cố định hằng năm
Đây là khoản gần như ai cũng gặp đầu tiên. Lệ phí môn bài được tính theo mức doanh thu bình quân năm của hộ, chia thành vài bậc khác nhau. Hộ có doanh thu càng cao thì bậc môn bài càng lớn. Điểm cần nhớ là khoản này nộp mỗi năm một lần, và những hộ có doanh thu rất thấp hoặc mới ra kinh doanh trong năm đầu có thể thuộc diện được miễn. Vì vậy đừng vội đóng khi chưa kiểm tra xem mình có nằm trong nhóm miễn hay không.
Thuế giá trị gia tăng và thuế thu nhập cá nhân
Hai khoản này thường đi cùng nhau và là phần khiến nhiều chủ hộ băn khoăn nhất. Với hộ nộp theo phương pháp khoán, cơ quan thuế sẽ xác định một mức doanh thu khoán, rồi áp tỷ lệ phần trăm tương ứng với ngành nghề để ra số thuế phải nộp. Mỗi nhóm ngành — bán hàng, dịch vụ, ăn uống, vận tải — lại có tỷ lệ riêng.
- Bán buôn, bán lẻ hàng hóa thường chịu tỷ lệ thấp hơn.
- Dịch vụ, ăn uống, lưu trú có tỷ lệ cao hơn một chút.
- Hộ có doanh thu trong năm dưới ngưỡng doanh thu phải nộp thuế GTGT và TNCN thì không phải nộp hai khoản này.
Những khoản có thể phát sinh thêm
Tùy ngành nghề, một số hộ còn gặp thêm các loại thuế đặc thù như thuế tiêu thụ đặc biệt (với hàng hóa, dịch vụ thuộc diện đặc biệt), thuế tài nguyên hay phí bảo vệ môi trường. Đa số hộ buôn bán, dịch vụ thông thường sẽ không chạm tới nhóm này, nhưng nếu bạn kinh doanh mặt hàng nhạy cảm thì nên hỏi rõ trước.
Làm sao để không bị rối?
Bí quyết đơn giản là ghi lại doanh thu thực tế đều đặn, giữ liên lạc với cán bộ thuế quản lý địa bàn và nắm chắc mốc thời gian nộp. Khi nắm được ba loại thuế cốt lõi — môn bài, GTGT, TNCN — bạn đã đi được hơn nửa chặng đường rồi.
Nếu bạn vừa khởi nghiệp và chưa muốn mất thời gian xoay sở với giấy tờ, có thể tham khảo dịch vụ kế toán thuế trọn gói để được hỗ trợ từ khâu kê khai đến nộp thuế đúng hạn, gọn gàng ngay từ tháng đầu.
Khi nào hộ kinh doanh nên cân nhắc lên doanh nghiệp?
Có một câu hỏi nhiều chủ quán, chủ shop hay hỏi tôi khi doanh thu bắt đầu nhích lên: "Cứ để hộ kinh doanh cho gọn, hay chuyển thành công ty?". Thật ra không có câu trả lời đúng cho tất cả. Một chị bán đồ ăn online doanh thu mỗi tháng vài chục triệu thì giữ hộ kinh doanh là hợp lý vì cách tính thuế gọn nhẹ. Nhưng nếu bạn bắt đầu nhập hàng số lượng lớn, hoặc khách hàng là công ty cần hoá đơn giá trị gia tăng để khấu trừ, thì mô hình doanh nghiệp lại có lợi hơn.
Điểm mấu chốt nằm ở chỗ hộ kinh doanh nộp thuế theo tỷ lệ trên doanh thu, không được trừ chi phí. Nghĩa là dù bạn lời ít hay lời nhiều, thuế vẫn tính trên tổng tiền bán ra. Khi biên lợi nhuận mỏng mà doanh thu lớn, con số thuế phải nộp có thể vượt xa so với khi lên công ty và được trừ chi phí hợp lệ. Vì vậy, đừng chờ đến lúc thuế ngốn hết lãi mới tính chuyện chuyển đổi, hãy theo dõi sát doanh thu từng quý để chọn thời điểm phù hợp.
Giữ giấy tờ và chứng từ ngay từ ngày đầu
Tôi từng gặp một anh chủ tiệm sửa xe giỏi nghề nhưng đến kỳ quyết toán thì lúng túng vì không giữ lại giấy tờ gì. Hoá đơn nhập phụ tùng anh vứt, biên lai nộp thuế các tháng trước cũng không tìm thấy. Bài học ở đây rất đơn giản: dù là hộ kinh doanh nhỏ, bạn vẫn nên có một chiếc cặp hoặc một thư mục trên điện thoại để lưu lại biên lai nộp lệ phí môn bài, các thông báo thuế, hoá đơn mua bán đáng kể và sao kê tài khoản ngân hàng dùng cho việc buôn bán.
Việc tách bạch tài khoản cá nhân với tài khoản bán hàng cũng giúp ích nhiều. Khi cơ quan thuế đối chiếu doanh thu qua chuyển khoản, một tài khoản riêng cho công việc sẽ tránh tình huống tiền nhà, tiền bạn bè trả nợ bị tính nhầm thành doanh thu. Những thói quen nhỏ này không tốn kém gì, nhưng đến lúc cần thì chúng tiết kiệm cho bạn rất nhiều thời gian và cả những đêm mất ngủ.
