Điều hướng là xương sống của mọi ứng dụng di động. Một hệ thống điều hướng tốt giúp người dùng di chuyển giữa các màn hình một cách tự nhiên, trong khi điều hướng kém khiến họ lạc lối và nhanh chóng rời bỏ ứng dụng. Trong bài viết này, chúng ta sẽ tìm hiểu ba mẫu điều hướng phổ biến nhất: tab bar, drawer và bottom sheet.
Tab bar: điều hướng nhanh và trực quan
Tab bar là thanh điều hướng nằm cố định ở phía dưới màn hình, chứa từ ba đến năm biểu tượng tương ứng với các khu vực chính của ứng dụng. Đây là mẫu điều hướng phổ biến nhất trên cả iOS và Android vì sự rõ ràng và dễ tiếp cận.
Ưu điểm lớn nhất của tab bar là luôn hiển thị, giúp người dùng biết mình đang ở đâu và có thể chuyển khu vực chỉ bằng một lần chạm. Vị trí ở phía dưới cũng nằm trong tầm với của ngón cái, đặc biệt thuận tiện trên những chiếc điện thoại màn hình lớn ngày nay.
- Phù hợp khi ứng dụng có từ ba đến năm khu vực chính ngang hàng nhau.
- Mỗi tab nên đại diện cho một chức năng độc lập, không chồng chéo.
- Nên dùng cả biểu tượng và nhãn chữ để người dùng hiểu rõ ý nghĩa.
Tuy nhiên tab bar bị giới hạn về số lượng. Nếu ứng dụng có quá nhiều khu vực, nhồi nhét tất cả vào tab bar sẽ gây rối. Khi đó cần cân nhắc các mẫu điều hướng bổ sung.
Drawer: chứa nhiều mục một cách gọn gàng
Drawer, hay còn gọi là menu trượt bên, là một bảng điều hướng ẩn ở cạnh trái màn hình, hiện ra khi người dùng chạm biểu tượng ba gạch ngang hoặc vuốt từ mép. Drawer phù hợp khi ứng dụng có nhiều mục cần sắp xếp nhưng không phải lúc nào cũng dùng đến.
Ưu điểm của drawer là khả năng chứa số lượng lớn liên kết mà không chiếm diện tích màn hình chính. Nó thường dùng cho các mục phụ như cài đặt, trợ giúp, thông tin tài khoản hay các tính năng ít dùng thường xuyên.
Nhược điểm của drawer
Hạn chế chính của drawer là tính ẩn. Vì người dùng phải chủ động mở ra mới thấy nội dung, các mục bên trong dễ bị bỏ quên. Nghiên cứu trải nghiệm cho thấy những chức năng quan trọng đặt trong drawer thường được sử dụng ít hơn so với khi đặt ở tab bar.
Vì vậy, nguyên tắc là không nên giấu chức năng cốt lõi vào drawer. Hãy dùng drawer cho những mục bổ trợ, còn chức năng chính nên hiển thị ngay. Đội ngũ dịch vụ thiết kế ứng dụng di động của chúng tôi thường kết hợp tab bar cho chức năng chính và drawer cho mục phụ.
Bottom sheet: linh hoạt và theo ngữ cảnh
Bottom sheet là một bảng trượt lên từ cạnh dưới màn hình, có thể che một phần hoặc toàn bộ giao diện. Nó thường xuất hiện khi người dùng cần thực hiện một hành động cụ thể như chọn tùy chọn, xem chi tiết hoặc lọc kết quả.
Bottom sheet đặc biệt hữu ích vì xuất hiện đúng lúc, đúng ngữ cảnh, không buộc người dùng rời khỏi màn hình hiện tại. Có hai dạng phổ biến: bottom sheet cố định luôn hiện một phần, và bottom sheet kiểu modal xuất hiện theo yêu cầu rồi đóng lại.
- Dùng cho các hành động phụ liên quan đến nội dung đang xem.
- Cho phép người dùng kéo lên xem thêm hoặc kéo xuống để đóng.
- Tránh nhồi quá nhiều nội dung khiến bottom sheet trở thành một màn hình rối rắm.
Lựa chọn mẫu điều hướng phù hợp
Không có mẫu điều hướng nào tốt nhất cho mọi trường hợp. Lựa chọn phụ thuộc vào cấu trúc thông tin, số lượng chức năng và hành vi người dùng. Một ứng dụng thực tế thường kết hợp nhiều mẫu cùng lúc một cách hợp lý.
Quy tắc kết hợp
Một cấu trúc phổ biến và hiệu quả là dùng tab bar làm điều hướng cấp một cho các khu vực chính, dùng bottom sheet cho các hành động theo ngữ cảnh, và dùng drawer cho các mục cài đặt hoặc tài khoản ít dùng. Sự kết hợp này tận dụng điểm mạnh của từng mẫu.
Tính nhất quán và khả năng dự đoán
Dù chọn mẫu nào, tính nhất quán là điều tối quan trọng. Người dùng học cách sử dụng ứng dụng rất nhanh nếu các quy ước được giữ ổn định xuyên suốt. Một biểu tượng phải luôn dẫn đến cùng một nơi, một thao tác vuốt phải luôn tạo cùng một kết quả.
Hãy tôn trọng các quy ước của từng nền tảng. Người dùng iOS quen với một số hành vi nhất định, người dùng Android lại quen với cách khác. Việc tuân theo hướng dẫn thiết kế chính thức giúp ứng dụng cảm thấy quen thuộc và đáng tin cậy ngay từ lần đầu sử dụng.
Điều hướng phân cấp và đường lui rõ ràng
Bên cạnh ba mẫu chính, mọi ứng dụng đều cần một hệ thống điều hướng phân cấp cho phép người dùng đi sâu vào nội dung và quay lại dễ dàng. Khi người dùng chạm vào một sản phẩm để xem chi tiết, họ cần một cách rõ ràng để quay về danh sách trước đó mà không bị lạc.
Nút quay lại, dù ở dạng mũi tên trên thanh tiêu đề hay cử chỉ vuốt từ mép màn hình, phải luôn nhất quán và dễ đoán. Người dùng cần cảm thấy tự tin rằng họ có thể khám phá ứng dụng mà không sợ lạc đường hay mất dữ liệu đã nhập.
- Luôn cung cấp đường lui rõ ràng từ mọi màn hình con.
- Giữ tiêu đề màn hình phản ánh đúng vị trí hiện tại của người dùng.
- Tôn trọng cử chỉ vuốt quay lại quen thuộc của từng nền tảng.
Tìm kiếm như một dạng điều hướng
Khi ứng dụng có lượng nội dung lớn, tìm kiếm trở thành một hình thức điều hướng quan trọng không kém các thanh menu. Nhiều người dùng quen với việc gõ trực tiếp thứ họ cần thay vì duyệt qua nhiều cấp menu.
Một ô tìm kiếm dễ thấy, kèm gợi ý thông minh và lịch sử tìm kiếm gần đây, giúp người dùng tiếp cận nội dung nhanh chóng. Với những ứng dụng có danh mục phong phú như thương mại điện tử hay nội dung số, đầu tư vào trải nghiệm tìm kiếm tốt thường mang lại hiệu quả rõ rệt về mức độ tương tác.
Tìm kiếm và điều hướng theo menu nên bổ trợ cho nhau. Người dùng mới thường thích duyệt để khám phá, trong khi người dùng quen thuộc lại ưu tiên tìm kiếm để đi thẳng đến đích. Một thiết kế tốt phục vụ được cả hai nhóm.
Kết luận
Tab bar, drawer và bottom sheet đều là những công cụ mạnh mẽ trong tay nhà thiết kế. Bí quyết nằm ở việc hiểu rõ điểm mạnh, điểm yếu của từng mẫu và kết hợp chúng phù hợp với nhu cầu cụ thể của ứng dụng. Nếu bạn cần xây dựng một hệ thống điều hướng mượt mà và dễ dùng, hãy liên hệ dịch vụ thiết kế ứng dụng di động của Soft Space Việt Nam để được tư vấn và nhận báo giá phù hợp.
